Toegankelijkheid van het OV


Sinds 8 mei 2014 geldt de Wet gelijke behandeling van gehandicapten en chronisch zieken ook voor het openbaar vervoer. Dit betekent dat het OV de komende jaren stapsgewijs een stuk toegankelijker zal worden voor mensen met een functiebeperking. In het voorjaar van 2016 publiceerde de staatssecretaris hierover een Actualisatierapport. De wet moet het mogelijk maken dat mensen met een functiebeperking - die zelfredzaam zijn -  zelfstandig kunnen reizen met het openbaar vervoer. Verder krijgt de reiziger de mogelijkheid om naar de Commissie Gelijke Behandeling of naar de rechter te stappen, als hij denkt dat de vervoerder of beheerder onvoldoende of niet voldoet aan de normen voor toegankelijkheid. 

Wanneer moet wat toegankelijk zijn?

In de komende periode wordt de toegankelijkheid vergroot van treinen, metro’s, trams en bussen, van haltes en stations en van reisinformatie. Verder moeten vervoerders duidelijk aangeven wat zij hebben gedaan om hun voorzieningen toegankelijk te maken. Ook moet het personeel waar nodig hulp bieden. Bijvoorbeeld bij het geven van reisinformatie, het beantwoorden van vragen en het bieden van hulp bij het kopen van een vervoerbewijs.

Het openbaar vervoer wordt stapsgewijs toegankelijk gemaakt, tussen nu en 2030. Inonderstaand schema ziet u wanneer welke voorzieningen toegankelijk moeten zijn.

toegang1


De regiotaxi’s, het openbaar vervoer met busjes voor maximaal acht passagiers en veerdiensten hoeven niet te voldoen aan de toegankelijkheidseisen

Trein en toegankelijkheid

toegankelijkheidOm het spoor toegankelijk te maken werkt Prorail al sinds 2006 aan  de stations en de sporen, oftewel de infrastructuur. De NS zorgt voor de treinen en de reisinformatie. De reiziger ziet hiervan langzamerhand al heel wat resultaten. Om te beginnen is inmiddels de helft van de stations toegankelijk voor rolstoelen, rollators  en ander rollend materieel  door opgehoogde perrons, liften en hellingbanen.  Wel zijn er nog heel wat stations die door hun ontwerp moeilijk  toegankelijk te maken zijn. Over perrons die bijvoorbeeld in een bocht liggen of smalle perrons (bij 80 stations) moet nog hard worden nagedacht.

Onder de sprinters is er veel nieuw materieel, waarin je vanaf steeds meer  perrons gelijkvloers naar binnen kunt. Dat geldt al helemaal voor de treinen van Arriva, Veolia, Syntus en Connexxion. Vanaf volgend jaar tot en met 2024 stromen er nieuwe, toegankelijke sprinters binnen met lage vloer en uitschuiftrede. Bij de Intercity’s ligt dat heel anders: daar is nog geen enkele trein toegankelijk. Pas vanaf 2021 komen er elk jaar nieuwe toegankelijke IC’s op het spoor. Ooit is de afspraak gemaakt dat de toegankelijkheid in 2030 voor elkaar is, maar we lezen dat in dat jaar nog maar 60% van de IC’s aan de eisen voldoet. Wel zullen die treinen waarschijnlijk zo worden ingezet dat ze meer dan 60 % van de reizigers gaan vervoeren.

Nog een greep uit de kleinere aanpassingen op de stations: geleidelijnen op perronvloeren en in stationshallen, dubbele trapleuningen met braillebordjes, toegankelijke stationstoiletten en goed zichtbare perronrandmarkeringen. Ook  de NS  is flink bezig.  Er is verbeterde reisinformatie op stations en via internet, in alle treinen zijn/komen zogenaamde priority seats (voorkeursstoelen, voor reizigers zoals ouderen die eerder behoefte hebben aan een zitplaats), en verbetering van de assistentieverlening.  Mensen die hulp nodig hebben bij het instappen hoeven zich niet meer drie uur van tevoren aan te melden, maar één uur. Ook worden er maatregelen genomen  waardoor in 2020 ruim 80% van alle treinen toegankelijk zullen zijn voor reizigers met een auditieve of visuele beperking.

NS en Prorail werken verder aan het ophogen van perrons van stations en  het laten instromen van treinen met een gelijkvloerse ingang.  Daarnaast komen er tot 2025 nog 45 stations bij waar assistentie wordt verleend (zolang dat nog nodig is), wordt de aanvraag van assistentie makkelijker gemaakt en waar mogelijk ook sneller. Er komt meer informatie over de stations, zodat reizigers van tevoren weten hoe een station in elkaar zit, of er een lift is en zo ja waar én of die niet per ongeluk in storing ligt.  En in de tijd dat nog maar een deel van de treinen en de stations toegankelijk is moeten mensen weten welke treinen en welke stations voor hen bruikbaar zijn. 

Toiletten in de trein

De nieuwe treinen moeten een toegankelijk toilet hebben. Maar het rapport van de Staatssecretaris rept niet over de nog vrij nieuwe sprinters zonder toilet. Na veel commentaar van Rover en andere consumentenorganisaties zijn daar wel afspraken over gemaakt:  NS gaat toiletten inbouwen in alle treinen die na 2025 nog rijden. Dat moet in 2019 klaar zijn,  maar er blijft nog een aantal oude sprinters  (uit 1977)  waarvoor inbouw niet meer zinvol is, maar die tot 2025 nog niet kunnen worden gemist. Lees hier meer over toiletten in de trein.

OV-chipkaart

Bij de toekomstige vervanging van de kaartautomaten wordt rekening gehouden met verschillende handicaps, en de nieuwe apparaten die bedoeld zijn om binnen de poortjes saldo op te laden zijn door rolstoelers goed te gebruiken. Naar poortjes of chippalen is een geleidelijn aangebracht, en om het poortje goed te kunnen bedienen is voor reizigers met een visuele beperking een reliëfsticker aangebracht op de plaats waar het e-ticket of de OV-chipkaart moet worden gehouden om de poortjes te kunnen openen. Ook is er voor hen de OV-chip Plus ontwikkeld, waarmee van tevoren een reis geboekt kan worden en in- en uitchecken overbodig is. Deze kaart wordt nog verder ontwikkeld, en is dan ook bruikbaar voor mensen die niet goed kunnen horen. 

Bij wie kunt u nadere informatie krijgen over de toegankelijkheid van voorzieningen?

Als u nadere informatie wilt over de toegankelijkheid van OV-voorzieningen dan kunt u terecht bij vervoerders en beheerders. Onderstaand schema laat zien wie dat zijn.

toegang2


Waar kunt u een klacht indienen als het OV niet voldoet aan de gestelde eisen voor toegankelijkheid?

Hiervoor zijn verschillende mogelijkheden. U kunt uw klacht  indienen bij het vervoerbedrijf, de beheerder of het OV-loket. Als het gaat om een gemeentelijke halte kunt u ook terecht bij de gemeentelijke ombudsman. Als uw gemeente die niet heeft: bij de nationale ombudsman.

U kunt met uw klacht ook naar de Commissie Gelijke Behandeling of naar de rechter. Wilt u hulp of ondersteuning bij het indienen van een klacht? Neem dan contact op met een antidiscriminatiebureau in uw regio. U vindt de adressen op www.discriminatie.nl.

toegang3


Met welke klachten kunt u terecht bij de Commissie Gelijke Behandeling?

U kunt bij de Commissie Gelijke Behandeling terecht met klachten over de ontoegankelijkheid van OV-voorzieningen die volgens de planning al toegankelijk moeten zijn.

Een klacht bij de Commissie Gelijke Behandeling moet gaan over de toegankelijkheid van OV-voorzieningen en bijvoorbeeld niet over te lange wachttijden of slechte dienstregelingen. De CGB bekijkt altijd of een klacht in behandeling genomen kan worden. Als dit niet het geval is, dan ontvangt u daar snel bericht over.

Als de CGB een klacht in behandeling neemt, wordt er eerst onderzoek gedaan. De CGB vraagt een reactie aan de organisatie waartegen de klacht is gericht. De CGB doet dan vaak nog nader onderzoek en wint informatie in. Daarna volgt een zitting.

Uiteindelijk geeft de CGB een schriftelijk oordeel over de klacht. Hieruit blijkt of de klacht gegrond is of niet. Een oordeel van de CGB is gezaghebbend, maar niet verplichtend. In de praktijk zijn de oordelen van de CGB vaak leidend voor nadere maatregelen of een juridische uitspraak. Toegang tot de CGB is kosteloos en een advocaat ter ondersteuning van de klacht is niet nodig. Wilt u meer informatie? Kijk dan op www.cgb.nl

Als u een absoluut bindende uitspraak over uw klacht wilt hebben, of als u schadevergoeding wilt, dan moet u naar de rechter. U kunt ook eerst de CGB vragen om een uitspraak en daarna alsnog naar de rechter stappen. Een uitspraak van de CGB is immers van grote waarde en wordt vaak als richtsnoer voor nadere jurisprudentie gebruikt.

Overigens: in het najaar van 2012 gaat de Commissie Gelijke Behandeling op in het College voor de Rechten van de Mens.     

Meer informatie?

Meer informatie over de toegankelijkheid van het OV vindt u op www.rijksoverheid.nl.