Reisinformatie per land


Hieronder vind u een lijst van Europese landen in alfabetische volgorde. Klik op een land om meer informatie te lezen over het reizen hier naartoe of binnen deze bestemming.

Baltische Staten (Estland, Letland, Litouwen)

Reizen naar

Alleen Kaunas (Litouwen) is per trein bereikbaar vanuit West-Europa. Vanuit Krakow en Warschau is er vanaf december 2015 overdag een treinverbinding met een overstap in Mockava gepland. In het kader van het Rail Baltica project, is het in de (nabije) toekomst mogelijk rechtstreeks naar Wilnius, Riga en Tallinn te reizen.

Er zijn ook diverse alternatieven per bus. Een mogelijkheid vanuit Warschau en Berlijn is onder andere: http://www.luxexpress.eu/en/vilnius-warsaw. Deze verzorgt ook busvervoer tussen diverse steden in Estland. Er is ook een nachtbus Warschau - Vilnius. Daarnaast verzorgt onder meer Ecolines busverbindingen vanuit Nederland, en frequenter, Duitsland en Warschau naar de Baltische staten.

Ander alternatief voor de trein is de boot. Er zijn onder andere, niet altijd dagelijkse, verbindingen vanuit Kiel (Duitsland) naar Klaipeda (Litouwen) en van Travemünde naar Ventspils en Liepaja.

Vanuit Zweden zijn er veerverbindingen naar Letland (Ventspils, Riga) en naar Estland (Tallinn). Vanuit Helsinki (Finland) zijn er snelle en frequente veerverbindingen naar Tallinn, de hoofdstad van Estland.

Reizen in

De Baltische spoorwegen zijn, vooral bij internationale verbindingen, nog erg op Sovjet-leest geschoeid. Zo kan er nog in de 3e klasse gereisd worden. Bij internationale verbindingen moet altijd gereserveerd worden.

Daartegenover staat dat er steeds meer modern materieel op de nationale en regionale lijnen te zien is. In Estland heeft u bij de snellere treinen en in de eerste klas gratis Wifi. In Letland is het gratis beschikbaar in alle treinen.

De onderlinge verbindingen tussen de drie landen zijn per trein minimaal, behalve misschien de verbinding tussen Riga en Tallinn via Valga. De drie landen hebben wel verbindingen met onder meer St. Petersburg, Moskou en Minsk, maar daarvan wordt de frequentie steeds minder. Wel kunt u hier kortingen tot 50% krijgen, indien u (ruim) van te voren reserveert.

Ook het binnenlands treinverkeer houdt niet over. In veel gevallen is de bus een goed alternatief. Tussen de grote steden rijden meerdere bussen op een dag, en zijn soms sneller dan een trein. Reserveren kan handig zijn, vooral in de weekenden.

In Litouwen rijden er redelijk wat treinen tussen Kaunas en Vilnius, voor de rest is het behelpen. Er zijn voor lokaal vervoer drie soorten kaartjes: enkeltjes, retourtjes groepskaartjes (vanaf zes personen) en kaartjes gebonden aan tijd. Bij deze laatste zijn er weekend, week- en maandkaarten (enkel en retour). Retourtjes leveren 15% korting op, groepen krijgen 10%. Kaartjes kunnen al 30 dagen van te voren gekocht worden. Binnen bepaalde voorwaarden en termijnen is het mogelijk voor uw kaartje uw geld terug te krijgen, zowel voor als na de reis.
Litouwen kent diverse regionale busmaatschappijen, die expresbussen, snelbussen en lokale bussen laten rijden. U kunt aan de kleur op de bushalte zien welke bus waar stopt. Voor families en groepen zijn er kortingen, en in enkele bussen kunt u zelfs genieten van gratis wifi.
In Letland zijn redelijk wat verbindingen, vooropgesteld dat u Riga als uitgangspunt neemt. Rondom Riga is een lokaal treinnetwerk. U kunt het beste voor de reis een kaartje kopen bij de ruim geopende loketten, of via de mobiele app. Retourtjes leveren 5% korting op. Ook groepen van meer dan tien personen krijgen korting, en er zijn vijf-, zevendaagse en maandkaarten met korting. De boemels rond Riga bieden 25% korting buiten de spits.

Estland kent nu twee spoorwegmaatschappijen: GoRail voor de dienst Tallinn-Moskou en Tallinn-Sint-Petersburg v.v. en Elron, voor de andere verbindingen naar onder meer Tartu, Narva, Viljandi en Riga (via Valga) en de lokale treinen rond Tallinn.
Bij Elron zijn de kaartjes aan het loket, in de trein en online te koop, zowel tijdens als (ruim) voor de reis. Online kopen levert 10% korting op. Andere kortingen zijn er voor jongeren en 65-plussers. Ook hebben de Estse spoorwegen inmiddels een soort chipkaart geïntroduceerd, maar dan zonder poortjes. Deze geeft 10% korting en is vooral voordelig als u vaker met de trein door Estland reist.

Internet

Estse spoorwegen: http://elron.ee/en / http://www.gorail.ee/en/

Letse spoorwegen: www.ldz.lv.
Litouwse spoorwegen:
www.litrail.lt.
Boot:
www.dfdslisco.lt./www.stenaline.lt / www.stenaline.lv / http://www.tallink.com/

Bus: www.eurolines.lt. / http://www.bezrindas.lv/en/bus/index / www.ecolines.net /
http://www.simpleexpress.eu/en   / http://www.luxexpress.eu/en

http://www.peatus.ee/#route_search(Este reisplanner, bus)  www.autoosta.lv(Letse reisplanner), autobusubilietai.lt(Litouwse (bus)reisplanner)

(Datum update: 24-12-2015)

België

Reizen naar

De vertrouwde Benelux-trein rijdt 16 keer per dag van Amsterdam naar Brussel, echter nog steeds via Brussel Luchthaven. De Thalys rijdt 14 keer per dag tussen Amsterdam en Brussel (in het weekend minder). Verder rijdt ieder uur de stoptrein Roosendaal – Antwerpen, die op werkdagen doorrijdt naar Puurs en in het weekend naar Antwerpen-Zuid. Uit Maastricht vertrekt elk uur de stoptrein naar Luik (Liège-Guillemins), met op werkdagen meestal aansluiting op de intercity naar Leuven, Brussel, Gent en Kortrijk; in het weekend is er aansluiting op de intercity naar Leuven, Brussel, Gent, Brugge en Oostende. In Luik vertrekt ook de trein door de Ardennen naar Luxemburg. Een directe IC Breda – Antwerpen komt op zijn vroegst in december 2017.

In Antwerpen-Centraal kunt u overstappen voor het westen van het land en de kust; in Brussel op treinen in alle richtingen. Brussel-Zuid (= Bruxelles-Midi) is het overstapstation voor Thalys, TGV en Eurostar. Ons advies is voldoende tijd te nemen voor aansluitingen in Brussel. Reizigers worden meestal op de volgende trein geboekt bij een gemiste aansluiting. In de reisplannen met Eurostar moet u wel rekening houden met de 30 minuten inchecktijd.

Voor Thalys zijn er tarieven op basis van beschikbaarheid: hoe vroeger je boekt, hoe groter de kans op een laag tarief. Voor de overige treinen zijn er Benelux-weekend, Superdagretour en jongerenkorting. Bij een Thalys- vervoerbewijs is er een EBS-aanvulling (Elk Belgisch Station) van 7 € mogelijk. Het gebruik van Rail Pass (zie verderop) in combinatie met een Thalys-vervoerbewijs is dus niet zinvol. Wel vanaf Essen of Visé met de gewone trein.

Vanaf Maastricht, Eijsden en Roosendaal is er een apart aanbod dat sterk lijkt op de binnenlandse tarieven in België, te koop bij de NMBS-automaat in Roosendaal en Maastricht, bij de NMBS-conducteur (zonder toeslag) en op www.b-europe.com. Dit is vaak aanzienlijk goedkoper dan bij NS. Ook tussen Belgische stations en Aken is er een dergelijk tarief.

NS gebruikt voor internationale treinkaartjes via Roosendaal een hogere prijs voor het Nederlandse traject dan bij binnenlandse kaartjes. Het is daardoor in veel gevallen goedkoper om de reis op te splitsen in een binnenlands vervoersbewijs tot Roosendaal en een internationaal vervoersbewijs vanaf Roosendaal. Internationale reizigers die met de OV-chipkaart op saldo reizen zijn bij het splitsen wel verplicht om in of uit te checken in Roosendaal. Reizigers met een internationaal ticket hebben wel het voordeel dat ze geen toeslag voor de IC Direct betalen tussen Schiphol en Rotterdam.

Naar Nederland

Voor alle bestemmingen in Nederland verder dan Roosendaal en Maastricht wordt in België een lokettoeslag gevraagd van 5 € per dossier (9 € met reservering). In tegenstelling met Nederland is het nog niet mogelijk om een internationaal vervoerbewijs te kopen bij de verkoopautomaten (behalve naar Roosendaal en Maastricht). Verstandig is om indien mogelijk een retourbiljet te kopen in Nederland.

Reizen in

Er zijn twee soorten binnenlandse treinen: intercity's (IC) en stoptreinen (L). In de spits zijn er ook spitstreinen (P) en in de zomer toeristentreinen (ICT). Vrijwel alle treinen rijden elk uur volgens hetzelfde patroon; in de Ardennen rijden veel stoptreinen eens in de twee uur. In de weekeinden zijn er aanzienlijk minder treinen; routes en tussenstations kunnen dan nogal afwijken van die van door de week. Elk Belgisch station heeft dan ook twee vertrekstaten: een voor maandag t/m vrijdag en een voor de weekeinden en feestdagen.

In de binnenlandse treinen (IC, L, P, ICT) reizen kinderen t/m 11 jaar gratis (zonder tijdbeperking en in 1e en 2e klas; maximaal vier kinderen per begeleider; de leeftijd moet met een identiteitsbewijs kunnen worden aangetoond). Senioren (    vanaf 65 jaar) kopen voor een vast bedrag van € 6,20 (eerste klas € 13) een retour tussen twee Belgische stations naar keuze (maandag t/m vrijdag vanaf 9 uur; in de weekends van 9 juli t/m 21 augustus 2016 geldt dit aanbod niet). Met een Rail Pass kunnen binnen een jaar tien willekeurige enkele reizen tussen Belgische stations worden gemaakt (€ 77, eerste klas € 117); de Go Pass 10 (€ 52) geeft dezelfde mogelijkheid aan jongeren (t/m 25 jaar). Er is ook een Go Pass 1 voor één rit (€ 6,20). Rail Pass en Go Pass zijn de hele dag geldig; een grenspunt geldt niet als station; wél kan de reis beginnen of eindigen op een station waar uw trein niet stopt. Verder is er het Weekendbiljet: een retour met 50% korting (vrijdag vanaf 19.00 uur). Regelmatig zijn er tijdelijke, goedkope tickets tussen twee Belgische stations, bv. in de zomer of in december en januari. Het loont de moeite om daarvoor even op de NMBS-website te kijken.

Tips

  • Langs vrijwel de gehele Belgische kust rijdt de populaire Kusttram, met aansluiting op de trein in Knokke, Zeebrugge, Blankenberge, Oostende en De Panne. Vanuit het De Panne eindpunt, bij het treinstation, kan weer verder gereisd worden met de bus naar Duinkerke in Frankrijk. (dkbus.com)
  • Mooie treintrajecten zijn te vinden in de Ardennen, b.v. Luik–Gouvy–Luxemburg of Luik–Verviers–Aken.
  • Het Euregioticket is een dagkaart voor bus en trein in de Belgische provincies Luik en Limburg (enkel de spoorlijnen Luik - Hasselt, Luik - Maastricht, Luik - Spa - Géronstère, Luik – Eupen/Aken), het zuiden van Nederlands Limburg en een groot gebied rond het Duitse Aken; maandag t/m vrijdag: € 18,50 per persoon; weekend en feestdagen geldig voor maximaal twee volwassenen en drie kinderen.
  • Er bestaan goedkope dagkaarten voor de trams en bussen van De Lijn (Vlaanderen), TEC (Wallonië) en MIVB (Brussel). Geschikt voor allerlei interessante dagtochten zoals stedenbezoek, of wandelingen. De NMBS verkoopt helaas geen dagkaart. Er is een maximumritprijs met De Lijn, wel met een maximale geldigheidsduur. Handig is om hiervoor een lijnkaart aan te schaffen, waarvan het tegoed onbeperkt geldig is (delijn.be/nl/vervoerbewijzen). Deze is te gebruiken door meerdere samenreizende personen en kan meestal ook aan het NMBS-loket gekocht worden.
  • De Vlaamse zusterorganisatie van Rover, TreinTramBus, heeft een aantal Groene Haltewandelingen uitgestippeld.

Internet

Belgische spoorwegen: www.nmbs.be; Kusttram: www.dekusttram.be; stads- en streekvervoer Vlaanderen: www.delijn.be; Wallonië: www.infotec.be; Brussel: www.mivb.be; TreinTramBus: www.treintrambus.be en www.groenehalte.be. De routeplanners van De Lijn en de TEC nemen ook treintrajecten mee ook buiten hun gebied.

(Update: januari 2017)

Bulgarije

Reizen naar

Per trein:
Gerekend vanaf Utrecht Centraal, kan de hoofdstad Sofia in ca. anderhalf etmaal bereikt worden.  Deze tijdsduur biedt de keus tussen tweemaal een slaaptrein met een dagtrein daartussen of andersom.
De reis voert via Wenen, Boedapest en Beograd met redelijk aansluitende overstaps in al deze plaatsen, plus in het eerste stuk ook nog ergens in Duitsland afhankelijk van de gekozen verbinding.
Het laatste traject Beograd – Sofia is een veredelde stoptrein. Het Servische deel daarvan is de zwakste schakel: ouderwets, langzaam, storingsgevoelig. Eenmaal in Bulgarije gaat het weer vlotter.

Plannen en boeken van de treinreis kan bij NS-Internationaal (slechte service) en de Treinreiswinkel (aanzienlijk betere service). Vooraf oriënteren kan goed via de Duitse reisplanner die geldt voor heel Europa.

Per bus:
Met Eurolines kan Sofia eveneens in ca. anderhalf etmaal bereikt worden, met een overstap in Frankfurt. Een combinatie met de trein kan overwogen worden door eerst met de snelle Duitse ICE naar Wenen te reizen en verder per bus met de Oostenrijkse tak van Eurolines om zo het altijd nog poverder georganiseerde treinverkeer in Oost-Europa te vermijden.  De tijdsduur van deze combinatie is een ruim etmaal (van ochtend t/m ochtend).

Reizen in

In Bulgarije is alles west-oost gericht; de belangrijkste bergketens, vlaktes en rivieren, en daarmee ook de belangrijkste OV-verbindingen.  De noord-zuid-verbindingen in het land zijn onderontwikkeld inclusief de verbindingen met Roemenië (noord) en Griekenland (zuid).  De west-oost-lopende grensrivier Donau vormt tussen Bulgarije en Roemenië het “Wateren Gordijn”; over ruim 600 km grenslengte zijn er slechts twee bruggen (halverwege het land bij de Bulgaarse stad Ruse en een nieuwe sinds 2013 in het westen bij de Bulgaarse stad Vidin).


Per interlokale bus:
In het Bulgaarse interlokale OV heeft de bus de hoofdrol. Elke grotere plaats heeft een interlokaal busstation (“Avtogara”; in cyrillisch schrift “ABTOΓAPA” ); soms gekoppeld aan het plaatselijke spoorwegstation, maar soms ook geheel ergens anders in de stad gelegen.

Op de busstations bieden de diverse particuliere busmaatschappijen hun verbindingen aan met elk hun eigen loket, reisdoelen en dienstregeling, zonder enige onderlinge afstemming. De tijd nemen om je te oriënteren op alle geboden mogelijkheden loont de moeite.

Het busstation in de hoofdstad Sofia (“Centralna Avtogara”) is bijzonder groot en biedt veel verbindingen; het is gelegen direct naast het Centraal Station van de spoorwegen.
Zie: www.centralnaavtogara.bg/ (slechts in het Bulgaars/cyrillisch; maar je weg vinden in Bulgarije vereist sowieso een elementaire kennis van het cyrillisch alfabet)

De praktijk wijst uit: trek voor elke interlokale busreis een dag uit en noem het een “reisdag”.

Per trein:
Bulgarije heeft een spoorwegnet van een redelijke dichtheid, maar in de reizigerspraktijk is de trein van ondergeschikt belang. Goede en snelle uitzondering is de hoofdlijn Sofia-Plovdiv, onderdeel van de doorgaande spoorverbinding richting Istanbul en ook veel gebruikt voor binnenlandse reizen.
Informatievoorziening op de Bulgaarse stations is uitermate slecht maar omstanders zijn vaak bereid je de weg te wijzen.

Bulgaarse spoorwegen: bdz.bg.
Alternatieve Bulgaarse treinplanner:
www.bgrazpisanie.com
(Beide websites ook in het Engels)

Reistip:
Bansko is een pittoreske bergstad aan de voet van het Pirin-gebergte in het zuidwesten van Bulgarije en kan bereikt worden per trein. In de plaats Septemvri (gelegen langs de hoofdlijn Sofia – Plovdiv) kan worden overgestapt op de bergbaan naar Bansko en nog iets verder naar het eindpunt Dobrinishte. De rit met de bergbaan van ca. 5 uur is een toeristische ervaring op zich.  Zie ook Wikipedia (Engels) met veel detail-informatie over de bergbaan.
Wie dezelfde rit retour te lang vindt duren, kan ook terug met de bus vanaf het busstation in Bansko.

(Update 22-12-2015)

Cyprus

Reizen naar

Cyprus is momenteel vrijwel uitsluitend bereikbaar per vliegtuig. De boot vanaf Piraeus naar Limassol ligt al jaren stil. Vanuit Turkije vaart er wel een boot naar Noord-Cyprus.

Reizen in

Cyprus is sinds 1974 verdeeld in een noordelijk, Turks deel en een zuidelijk, Grieks deel. Het zuidelijk deel is lid van de EU, en gebruikt de Euro. Reizen in het noordelijk deel levert weinig problemen op, EU-burgers krijgen aan de grens tussen noord en zuid (the Green Line) een visum, maar dit is eigenlijk een formaliteit.

Sinds de jaren ’60 rijden er geen treinen meer op Cyprus, dus u zult zich per bus over het eiland moeten verplaatsen. Het per regio georganiseerde busvervoer is frequent, goed en goedkoop. Vrijwel elke plek op het eiland is per bus bereikbaar. Bij de plaatselijke VVV’s of bij de bushaltes is informatie te vinden.

Doordat Cyprus ooit een Britse kolonie was, kunt u overal met Engels terecht.

Tips

-Paphos: havenstad aan de zuid-westkust, volgens deskundigen de warmste plek van het eiland. Bekend vanwege de ruines en archeologische bezienswaardigheden uit de Griekse en Romeinse tijd (soms midden in de stad). Ook kunt u een dagtochtje maken naar de rots van Aphrodite.

- Nicosia: deze verdeelde stad is daardoor een attractie op zich. U kunt een kijkje nemen bij Green Line, die dwars door de stad loopt. Voor winkelen en andere bruisende activiteiten moet u in het Griekse deel zijn. Het Turkse deel heeft de historische attracties

- Troodosgebergte: alhoewel het ook elders op Cyprus kan, is dit het gebied bij uitstek om te genieten van de natuur en te wandelen. Het is ook in ontwikkeling als skigebied (’s winters)

Internet

Busvervoer:

http://www.osel.com.cy/?wp=index_en

http://www.pafosbuses.com/

http://www.limassolbuses.com/en/

http://www.zinonasbuses.com/

http://www.osea.com.cy/index.php

 

(Datum update: 01-01-2016)

Denemarken

Reizen naar

Denemarken1Vanuit Utrecht Centraal ben je in een uur of elf in Kopenhagen, het snelst door over te stappen in Duisburg en Hamburg (ICE en IC). Vanuit Hamburg kun je naar Jutland reizen via hoofdverbinding Flensburg–Padborg of via de regionale verbinding Niebüll–Tønder. Voor de verbinding naar Kopenhagen is er een treinverbinding waarbij de ICE-trein de veerboot Puttgarden–Rødby op rijdt. De bussen van Eurolines rijden (‘s nachts) naar Kopenhagen en naar Jutland (Aalborg), zie www.eurolines.nl.

Reizen in

Denemarken2Naast de nationale spoorwegmaatschappijen rijden er op regionale spoorlijnen ook andere vervoerders zoals Arriva Tog (arriva.dk) Die hebben eigen vervoerbewijzen en commerciële acties, maar het landelijk tariefsysteem is overal van toepassing. Zie voor reisinformatie www.rejseplanen.dk. Voor Kopenhagen: www.moviatrafik.dk (klik op Tourist).

In de steden kun je het best reizen op een dagkaart. Daarbuiten ‘enkeltjes’ en meerrittenkaarten als je met meer of vaker reist. Voor Kopenhagen is er de Kopenhagen card die geldig op al het OV in de wijde omgeving en tevens toegang geeft tot museums en andere attracties. Er zijn ook goedkopere 24-uur en 72-uur kaarten zonder de toeristische extra’s.

Tips

  • In juli verkoopt Arriva op Jutland voordelige dagkaarten (95 kronen), die vooraf online geboekt moeten worden. (arriva.dk)
  • Met het Öresund Rundt Ticket kun je twee dagen reizen rond de Öresund in zowel Zweden als Denemarken Te koop bij de Kopenhagen tourist office of bij het Zweedse Skanetrafiken (www.skanetrafiken.se)
  • Let op: de kaartcontrole in en rond Kopenhagen is bijzonder streng. Je hebt al snel eeen boete van € 100 aan je broek. Daartegen kun je nog wel bezwaar maken. Hoe uitgebreider de uitleg en hoe meer bewijsstukken, hoe beter.

(Update: februari 2017)

Duitsland

Reizen naar

Duitsland heeft de toerist veel te bieden, waaronder interessante steden vol historie zoals Aken, München en Berlijn. Verder zijn er mooie wandelgebieden, zowel dichtbij de Nederlandse grens als verder weg, in het zuiden en het oosten. 

De meeste toeristische gebieden, zoals  Eifel,  Schwarzwald en Bayerischer Wald, zijn goed met trein en bus te bereiken. De grote steden zijn d.m.v. snelle, comfortable ICE’s met elkaar verbonden. De Iangeafstandstreinen kunnen helaas soms wat vertraging oplopen, variërend van 5 minuten tot meer dan een uur.   

Vanaf 11 december geldt de nieuwe dienstregeling, waarbij het een en ander is veranderd. Zo is de CityNightline richting Basel en München vervallen; aan de andere kant gaan er weer - zij het regionale - treinen tussen Arnhem en Emmerich (en verder naar Düsseldorf) rijden.

Er zijn dit jaar onderstaande directe verbindingen:

  • -          Intercity Amsterdam – Berlijn, iedere twee uur
  • -          ICE Amsterdam – Frankfurt, 5 tot 6 keer per dag
  • -          ICE Amsterdam – Basel, eenmaal per dag
  • -          Regional Express Heerlen – Herzogenrath, eenmaal per uur (vanaf Herzorgenrath verbindingen naar Düsseldorf en Aken)
  • -          Eurobahn Venlo – Hamm, eenmaal per uur (trein stopt ook in Düsseldorf)
  • -          Regional Bahn Enschede – Münster, eenmaal per uur
  • -          Regional Bahn Enschede – Dortmund, eenmaal per uur
  • -          Arriva Groningen – Weener, eenmaal per uur, met aansluitende bus naar Leer
  • -          Abellio ArnhemDüsseldorf, eenmaal per uur (vanaf 6 april)
  • -         IC Bus EindhovenDüsseldorf (4 keer per dag)
  • -         IC Bus MaastrichtDüsseldorf (2 keer per dag)

 De Oostenrijkse spoorwegen ÖBB rijden een aantal nieuwe dagelijkse nachttreinverbindingen, waaronder Hamburg/Düsseldorf – Wenen/Innsbruck (hierbij kan de auto ook mee worden vervoerd). 

Reizen in

Het hoofdrailnet wordt beheerd door de Deutsche Bahn en de meeste nevenlijnen en bussen door plaatselijke maatschappijen, die in opdracht van de betreffende verkeersregio (Verkehrsverbund) rijden. De prijzen van de regionale trajecten kunnen daardoor nogal verschillen, meestal afhankelijk van het vervoersgebied. Doorgaande internationale tickets zijn praktisch overal geldig op deze treinen, (en enkele keer niet). Elke regio kent zo zijn eigen kortingsregelingen en abonnementen, die je ter plekke (soms ook online) kunt regelen. Zo hebben Schleswig-Holstein en Niedersachsen/Hamburg/Bremen hun eigen regionale tarief, maar kun je bijv het zgn. Schleswig-Holsteinticket of Niedersachsenticket kopen (met een bescheiden toeslag zelfs geldig tot Groningen, online te koop (én bij de ARRIVA-Store in Groningen!), dat geldig is in alle regionale treinen en waarmee (groot)ouders hun (klein)kinderen (tot 15 jaar) gratis mee kunnen nemen, zijn er in verschillende grensstreken internationale regio-aanbiedingen verkrijgbaar en kun je vanuit het Roergebied op hetzelfde kaartje tot in Venlo, Arnhem (en met de bus vanuit Kleve tot in Nijmegen) komen. Thüringen, Sachsen-Anhalt en Bayern kennen het vertrouwde Hopperticket voor de korte afstand (t/m 50 km). Ook leuk is de zog. Konus-karte. Overnacht je in het Zwarte Woud (globaal tussen Karlsruhe en Basel) in een van de wat kleinere plaatsen, geeft het hotel, of pension je een gratis kaart, waarmee tijdens je verblijfdagen onbeperkt met al het regionaal-vervoer (incl. stoptrein) in het hele gebied (tot in Basel Bad Bf) kunt reizen, zie voor de voorwaarden en deelnemende gemeenten www.zwartewoud.info/info/KONUS  Bayern tenslotte kent een waaier van kortingsmogelijkheden, toegespitst op deelgebied, aantal reizigers en soms ook tijdstip, (www.bahnland-bayern.de/de/tickets).

In combinatie met de trein zijn er in de grote steden allerlei vormen van vervolgvervoer mogelijk, zoals Flinkster, een soort deelauto à la GreenWheels, en Call-a-bike, en soort OV-fiets. Ook zijn er via Ameropa, een dochteronderneming van de DB, allerlei arrangements mogelijk, bijv. het apart laten vervoeren van je bagage. Details zijn te vinden op de website van Ameropa en van de Deutsche Bahn.

Er wordt geen spoorboekje voor heel Duitsland meer uitgegeven. Informatie over trein- en bustijden zijn te vinden op de website. Van stads- en streekvervoer  zijn ter plaatse nog wel papieren dienstregelingen verkrijgbaar.

De Duitse spoorwegen (DB) kennen nog steeds een groot aantal treinsoorten. Naast diverse varianten regionale treinen (Regionalbahn - RB, Regionalexpress - RE, Stadtschnellbahn – S en Interregioexpress - IRE) zijn er allerlei langeafstandstreinen: de snelste is de ICE, daarna komen de Eurocity (EC) en Intercity (IC). De nachttreinen van DB heten City Night Line (CNL), maar er zijn ook nog ook D- en EN-treinen: zie FAQ Nachttreinen.

Het tariefsysteem van de Duitse spoorwegen kent drie prijsniveaus: ICE, EC/IC en regionale treinen. Kaartjes die buiten Duitsland tegen het internationale tarief worden afgegeven, zijn van een variabel prijsniveau, afhankelijk van wat voor treinen er doorgaans over het grenstraject rijden. Daarbij hoeft geen aparte EC/IC- of ICE-toeslag meer te worden betaald; dit staat echter vaak niet op het kaartje vermeld.

Met de Sparpreis-formule kun je voor weinig geld Duitsland doorkruisen: enkele reis vanaf € 29 (tot 250 km € 19), afhankelijk van afstand en beschikbaarheid. Maximaal 4 medereizigers voor € 19 p.p.

Wanneer de goedkope kaartjes voor de gekozen trein op zijn, zit er niets anders op dan een andere trein te kiezen of met minder of geen korting genoegen te nemen.

Bij alle Sparpreis(Europa)-kaartjes geldt dat u moet reizen met de trein die op het kaartje staat. Alleen als u door treinvertragingen de geboekte trein mist, mag u de reis zonder bijbetaling met een andere trein voortzetten. Om problemen te vermijden is het handig te vertraging te melden bij de reizigerhelpdesk van het station zodat zij een stempel op de kaart kunnen zetten.

Voor wie regelmatig in Duitsland met de trein reist kan een BahnCard handig zijn. De BahnCard 25 geeft 25% korting op enkele reizen en retours in Duitsland en kost per jaar € 62 (€ 125 voor de eerste klas). Voor jongeren t/m 18 jaar kost de BahnCard 25 slechts eenmalig € 10. De BahnCard 50 kost € 255 (€ 515 voor de eerste klas) en geeft 50% korting, maar biedt geen combinatiekorting met de Sparpreis. Bij een BahnCard is Railplus gratis inbegrepen. Er zijn goedkopere BahnCards voor jongeren, senioren en samenwonende partners. BahnCard-houders hebben bij reizen langer dan 100 km recht op een gratis City-Ticket: een aanvulling op hun enkele reis of retour, die recht geeft op aansluitend openbaar vervoer in de stad van bestemming (momenteel ruim 130 steden). De BahnCard 25 geeft ook 25% korting op een Sparpreis of Sparpreis Europa, maar Railplus niet. Railplus biedt natuurlijk wel 25% korting op internationale kaartjes vol tarief (enkele reis en retour).

Het Schönes-Wochenende-Ticketis er nog steeds, al wordt het wel steeds duurder:een zaterdag of zondag vrij reizen in alle regionale treinen en zeer veel bussen en trams in Duitsland; € 40 (maximaal 4 medereizigers voor € 4 p.p., aan het loket € 2 toeslag) voor een gezin of voor een ander gezelschap van maximaal vijf personen. Op werkdagen vanaf 9 uur is er het Quer-Durchs-Land-Ticket voor € 44 (maximaal 4 medereizigers voor € 8 p.p., aan het loket € 2 toeslag).

Voor een iets lagere prijs per dag zijn er ook de Ländertickets waarmee door één of enkele Duitse deelstaten kan worden gereisd. Deze zijn voor iedere dag van de week te koop. Er zijn ook Ländertickets voor een persoon. Voor kleinere gebieden zijn er vaak dagkaarten voor het hele openbaar vervoer; in sommige regio's ook voor reizen naar het nabije buitenland.

Deze regionale vervoersbewijzen zijn in Nederland niet te koop behalve bij de treinreiswinkel en op enkele grensstations; ook soms via de DB-website. Als algemene stelregel is het reizen met regionale treinen voor de langere afstanden ongeveer twee keer zo lang als met de langeafstandstreinen. Een goede reisroute, met alle overstaps en aansluitingen kan via de reisplanner verkregen worden door de langeafstandstreinen uit te sluiten. Bij problemen kan bij elke helpdeskbalie op de grote stations een print met de reisroute naar de gewenste bestemming verkregen worden. Reisadviezen kunnen ook bij de automaten afgedrukt worden.

Er geldt geldt een maximumprijs voor een enkele reis van € 142 (eerste klas € 237) voor het Duitse traject, inclusief ICE-toeslag (ook bij aankoop buiten Duitsland); BahnCard- en Railplus-kortingen zijn daarop van toepassing.

NB: Bovenstaande informatie over de treintarieven in Duitsland is niet alleen van belang voor reizigers met een Duitse bestemming, maar kan ook zeer interessant zijn voor reizigers naar o.a. Denemarken, Polen, Tsjechië, Oostenrijk en Zwitserland, voor wie Duitsland een doorgangsland is. Ook zij kunnen profiteren van een aantal kortingen op het Duitse traject en vaak ook het vervolgtraject.

Tips

Voor wie van steden houdt, zijn naast de bekende steden zoals Berlijn ook kleinere steden zoals Tübingen of Sindelfingen in Zuid-Duitsland of Erfurt en Wittenberg in Oost-Duitsland de moeite waard. In Wittenberg wordt dit jaar van alles georganiseerd vanwege het Lutherjaar.

Aantrekkelijke  natuurgebieden voor de wandelliefhebber:

  • -  Schwarzwald
  • -  Bayerischer Wald
  • - Allgäu
  • - Harz
  • - Thüringer Wald (te bereiken vanaf Eisenach of Erfurt)

In het Oosten van Duitsland heeft Leipzig zich ontwikkeld tot een dynamische stad, waar van alles te doen is, waaronder allerlei tentoonstellingen en veel muziekuitvoeringen, met name in de Thomaskirche. Leipzig is met de trein te bereiken via de IC naar Berlijn, met een overstap in Hannover. De reistijd vanaf verschillende steden in Nederland naar Leipzig:

Traject

Reistijd

Overstappen

Amsterdam - Leipzig

7:15

1

Schiphol - Leipzig

7:39

2

Rotterdam - Leipzig

7:42

2

Utrecht - Leipzig

6:58

2

Mooie, schilderachtige trajecten zijn o.m.:

  • -       Bonn - Mainz (langs de Rijn),
  • -       Stuttgart – Ulm -  Augsburg,  
  • -       Strassbourg  - Freiburg
  • -       Offenburg - Konstanz
  • -       Nürnberg - Zwickau - Dresden. 

Nog meer tips:

  • Keulen–Bonn–Koblenz–Mainz vormt het klassieke traject langs de Rijn, en is tevens een goedkoper alternatief voor de hogesnelheidslijn Keulen–Frankfurt; de reis duurt (bovendien) twee keer zo lang. Andere mooie treintrajecten zijn te vinden in het Thüringerwald (tussen Eisenach, Meiningen, Saalfeld en Erfurt), de Eifel (Keulen–Trier via Gerolstein), de Moezel (Koblenz–Trier), het Zwarte Woud, de Alpen en het Duits-Tsjechische grensgebied.
  • In zeer veel steden en regio's zijn dagkaarten voor kleine groepen verkrijgbaar die op al het openbaar vervoer gelden, zoals de Kleingruppenkarte in Berlijn.
  • De Verkehrsclub Deutschland (VCD) geeft diverse gedetailleerde regionale landkaarten uit, met wandelroutes, bezienswaardigheden en OV-informatie. Te koop in veel stationsboekhandels.
  • Meereizende eigen (klein)kinderen tot en met 14 jaar reizen gratis in de trein.
  • Op is het mogelijk maximaal twee via-stations aan te geven. Daarbij kan de gewenste overstaptijd op de via-stations worden opgegeven met een maximum van 48 uur. Dat geeft dus de mogelijkheid om tijdens de reis van A naar B, tweemaal twee dagen een tussenstop te maken in een of andere leuke plaats.
  • Voor hotelgasten van hotels die een “KONUS-Gästekarte” verstrekken is het openbaar vervoer in het zuidwesten van Baden-Württemberg gratis (zie www.konus-schwarzwald.info). Dat biedt allerlei mogelijkheden voor (combinaties van) leuke reisjes en wandelingen.
  • De regio langs de Moezel profileert zich steeds meer als fietsgebied. Grote stukken langs de rivier hebben aan beide oevers vrijliggende fietspaden met goede bewegwijzering en mogelijkheden om het achterland te verkennen. Met de trein kun je makkelijk je fiets meenemen, soms in speciale fietsrijtuigen. Vaak mag dit ook in de spits; in de daluren is het meenemen van de fiets zelfs gratis. Ook zijn er regionale buslijnen met aanhangers waarop fietsen mee kunnen. Heen met de fiets, terug met de bus. Informatie op en
  • In de Oostzee, dichtbij de stad Stralsund, ligt het Duitse eiland Rügen. Het eiland heeft prima mogelijkheden voor wandelen, fietsen en varen. De bus en de trein brengen u vrijwel overal op het eiland, in van mei t/m september met — voor streekvervoer — prima frequenties. De fiets kan mee met de bus, in de dienstregeling staat welke bussen een fietsaanhanger bij zich hebben. Bijzonder is Rasender Roland. Dit is een stoomtrein die gewoon openbaar vervoer is. De beste verbinding vanuit Nederland gaat met een overstap in Berlijn. Vanuit Amersfoort bedraagt de reistijd tussen de 9,5 en 10 uur.

Internet

De Duitse nationale spoorwegmaatschappij DB: www.bahn.de. Een schat aan informatie over aansluitend openbaar vervoer op www.nahverkehr.info. De VCD-landkaarten zijn (ook) te bestellen via www.vcd.org.

Kortingstarieven voor treinreizen in en door Duitsland

Gewone treintickets zijn prijzig, maar er zijn allerlei kortingsregelingen. De belangrijkste is de Sparpreis, die ook geldt als de eindbestemming een ander land is, bijv. Zwitserland of Oostenrijk: dat scheelt vaak meer dan de helft van de prijs, maar dan moet je wel vastleggen welke trein(en) je neemt en soms genoegen nemen met een reis op “rustigere” dagen (di, wo, do, za), een keer vaker overstappen of een intercity, ipv ICE nemen. Alle (doorgaande) ICE- en IC-tickets van DB (Flexpreis en Sparpreis) gelden ook op de IC-bus, die in opdracht van  Deutsche Bahn gereden wordt. Op deze bussen geldt reserveringsplicht (én busbinding bij Sparpreis). Boeken kan nu tot 4-6 maanden voor vertrek. Nieuw zijn de doorgaande Sparpreise vanuit Nederland naar het buitenland (via Duitsland), (bijv. Nederland-Tsjechië, of Nederland-Denemarken), soms kan daarbij “opknippen” in Duitsland (bijv. In Duisburg, München of Dresden) goedkoper zijn, maar soms ook niet. Als je meerdere malen per jaar naar Duitsland reist, kan de Bahncard 25 voordelig zijn, die korting geeft op alle treinen en binnenlandse tickets. De 25% korting bij internationale Sparpreise is op het niet-Duitse deel afgeschaft, waardoor de korting op de totaalprijs lager is geworden, (hoeveelheid korting varieert per vertrekstation, bestemming, boekingsmoment en reisklasse), waardoor “een BahnCard terugverdienen” bij alleen internationale reizen een stuk moeilijker is geworden. Het aanschaffen van een een Probe-BahnCard kan soms nog wel lonen, (meestal € 19,00 voor 3 maanden, heel soms met een bahnCard voor de medereiziger kado). DB geeft daar geregeld tijdelijk acties voor, (zie www.bahncard.de). Bij reizen in de 1e klas is een duurdere variant nodig; een BahnCard voor alleen de 2e klas geeft nooit korting in de 1e klas. Verder is er voor heel Duitsland het Schönes Wochenendeticket (SWT), resp. QuerDurchLand (QDL), in het weekend, resp. Door-de-week (vanaf 09:00) vrij reizen met alle regionale treinen. Binnen elke deelstaat zijn “landertickets te koop. Nieuw is in enkele deelstaten “het regionale broertje” van de Sparpreis, de Regio+-ticket. Op bepaalde lijnen voor een prikkie een enkele reis (tot 150-180 km), onder dezelfde voorwaarden als de Sparpreis, (dus met treinbinding en op=op). Momenteel is DB niet in staat om tickets vanaf de grens af te geven. Wie bijv. met een WeekendVrij en een (binnenlandse) Sparpreis nog een aanvullend kaartje tot bijv. Bad Bentheim, Emmerich of Herzogenrath nodig heeft, kan voorlopig het beste datgene online bij NS-International, of op een NS-station uit de automaat kopen. DB is wel hard bezig om het probleem te verhelpen.

Al deze tarieven zijn beperkt beschikbaar en hebben treinbinding. Prijzen voor tweede klas.

Naar Duitsland (aankoop bij DB en NS) Binnen Duitsland (aankoop bij DB)
Sparpreis Europa
  • enkele reis of retour
  • boekbaar zo lang er plaatsen zijn, tot 1 of 3 dagen voor vertrek (afhankelijk van de bestemming)
  • reserveren mogelijk
  • vanaf € 19, afhankelijk van afstand en beschikbaarheid.
  • geen korting voor medereizigers
  • 25% korting met BahnCard 25
Sparpreis
  • enkele reis of retour binnen Duitsland
  • boekbaar zo lang er plaatsen zijn, ook op de dag van vertrek
  • reserveren mogelijk
  • van € 29 (tot 250 km € 19) enkele reis, afhankelijk van afstand en beschikbaarheid
  • medereizigers (max. 4) betalen € 19
  • 25% korting met BahnCard 25
Door Duitsland (aankoop bij NS of NMBS)
Discount
  • enkele reis of retour
  • 1 reservering verplicht en inclusief
  • geen korting voor medereizigers
  • vanaf ca. € 70 (afhankelijk van afstand) voor het deeltraject in Nederland en Duitsland; korting voor het vervolg.
Superdiscount
  • enkele reis of retour
  • 1 reservering verplicht en inclusief
  • iet mogelijk
  • geen korting voor medereizigers
  • vanaf ca. € 45 (afhankelijk van afstand) voor het deeltraject in Nederland en Duitsland; korting voor het vervolg.

De Sparpreis Europa is verkrijgbaar tussen Duitsland en Nederland, België, Luxemburg, Italië (beperkt aantal bestemmingen via Oostenrijk), Oostenrijk, Zwitserland, Denemarken, Zweden, Frankrijk (zonder overstappen tot Parijs of Marseille), Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Slovenië, Kroatië.

Opmerking: Er is geen Sparpreis Europa van Nederland naar andere landen met Duitsland als doorreisland. Een Sparpreis Europa van Duitsland naar een land zoals Polen is uiteraard te koop bij de DB-website en te combineren met een Sparpreis Europa Nederland – Duitsland. Deze combinatie is vaak goedkoper dan wat de website van NS International aanbiedt.

De Discount en Superdiscount zijn verkrijgbaar tussen Nederland en enkele buurlanden van Duitsland.

Websites

www.db.de

www.ameropa.de

www.treinreiswinkel.nl

https://railcc/nl

www.fahrplan.bahnen-und-busse.de

www.niedersachsenticket.de

www.vbn.de

Extra informatie: Geänderte Wagenreihung

De samenstelling van Duitse langeafstandstreinen wordt ver van tevoren door DB vastgesteld. Er is dan bekend hoe lang de trein is en waar in de trein zich de genummerde rijtuigen bevinden. Op de perrons wordt op speciale borden aangegeven bij welk letter letterbord de rijtuigen stoppen. Handig voor wie een gereserveerde zitplaats heeft of wil weten waar in een lange trein zich de 1e klasse bevindt.

Maar … de praktijk is vaak anders dan de theorie. Treinen zijn dan anders samengesteld dan op het bord staat. Dit leidt tot onzekerheid en paniek als de trein het station binnenrijdt. Het is dan ook geen pretje om je met veel bagage naar het andere eind van het perron te moeten haasten als het treinpersoneel al dan niet zenuwachtig aanstalten maakt om de trein te laten vertrekken.

Let daarom even op als u op het perron bent. In de digitale treinaanwijzers loopt, als er bijzonderheden te melden zijn, bovenaan een mededelingenregel op een witte ondergrond. Daarin staat of de trein te laat is, maar wordt ook aangegeven als hij in een andere samenstelling rijdt. Geänderte Wagenreihung noemt de DB dat, al ontbreekt de Umlaut op het bord. Meestal wordt het ook een paar minuten voordat de trein aankomt omgeroepen en vaak staat het ook al op het grote digitale vertrektijdenbord in de stationshal.

Anders samengesteld betekent niet altijd dat de trein precies in de omgekeerde rijtuigvolgorde rijdt. En dat een reiziger wiens rijtuig zich volgens de planning helemaal achter in de trein moet bevinden, helemaal naar voren moet. Het gebeurt ook regelmatig dat van een ICE die uit twee treinstellen bestaat er één treinstel andersom staat. En ik maakte ook een keer mee dat in een Duitse Intercity alleen de rijtuigen in het midden anders waren gereiht, voor- en achteraan was alles zoals gepland. Tenslotte komt het voor dat een of meer rijtuigen of hele ICE-treinstellen ontbreken, wat extra vervelend is voor reizigers die net in dat rijtuig hun zitplaats hebben geboekt.

Als de theorie klopt met de werkelijkheid kan je met behulp van de perronborden als reiziger vrij nauwkeurig bepalen waar jouw rijtuig zal stoppen. Bij een andere Reihung is dat moeilijker, zeker als jouw rijtuig zich niet aan het uiteinde van de trein bevindt. Meestal is echter wel te bepalen of dat rijtuig een beetje meer achter of voor in de trein rijdt dan normaal. En op de treinaanwijzers wordt ook de actuele plaats van de 1e en 2e klasse aangegeven, al gebeurt dat niet op het niveau van rijtuignummers.

Laat u niet verrassen door een andere samenstelling van de trein. Wie de treinaanwijzers in Duitsland een beetje in de gaten houdt, kan van tevoren meestal wel maatregelen nemen. Behalve als de borden en de omroep zwijgen over de andere samenstelling.  Daar kan geen enkele reiziger tegenop helaas.

Tip: kijk thuis hoe de trein samengesteld zou moeten zijn op www.fernbahn.de

(Update: januari 2017)

ex-Joegoslavië

Het gebied ex-Joegoslavië bestaat uit de landen Slovenië, Kroatië, Servië, Bosnië-Herzegovina, Montenegro, Macedonië en Albanië.

Reizen naar

Slovenië en Kroatië zijn vanuit Nederland in nog geen etmaal te bereiken: met de ICE naar München en verder met de nachttrein. Of direct met de CityNightLine naar München met een aansluiting op de eurocity naar Slovenië (Ljubljana) en Kroatië (Zagreb). Met een EC vanuit Wenen is, via Budapest, ook Belgrado te bereiken. Alternatief is de route met de nachttrein vanuit Zürich, via Ljubljana en Zagreb.

Vanuit Maribor zijn er meerdere treinen per dag naar Oostenrijk.

Vanuit Italië kunt u via de regionale grensovergang Gorizia/Nova Goriza per trein naar Slovenië. Tussen beide plaatsen is een frequente bus. Ook zijn er bussen vanuit Italië naar het schiereiland Istrië en Rijeka, Dubrovnik en Split in Kroatië. Zie de website www.croatiatraveller.com/Transport/Busesto.htm voor dienstregelingen. Ook is er een bus van Triest naar Ljubljana en naar Kroatië. Daarnaast zijn er diverse veerdiensten tussen Italiaanse havens als Bari en Ancona, en Kroatië.

De treinverbindingen tussen met name Oostenrijk en de buurlanden en vanuit omringende landen met Servië (Belgrado) en Bosnië zijn spaarzaam. Servië kent nog wel verbindingen met Zürich, Boedapest en Praag. Sarajevo kent alleen nog een dagverbinding met Zagreb. Naar Sarajevo kunt u vanuit Nederland en België ook reizen met de bus van Semi Tours: http://www.semitours.be/

De Montenegrijnse havenstad Bar is bereikbaar per trein vanuit Belgrado, maar ook vanuit Italië met de Montenegro Lines veerboten. (voornamelijk in de zomer).

Macedonië is bereikbaar vanuit Servië en vanuit Praag en Boedapest en vanuit Zürich, met een overstap in Belgrado. Eurobus Macedonië verzorgt busdiensten vanuit onder meer Duitsland.

Albanië is over land bereikbaar met de bus vanuit de buurlanden. Ook kan met de boot vanuit het Italiaanse Bari, Ancona en Otranto gereisd worden.


Reizen in

In voormalig Joegoslavië is het spoornet niet al te dicht. Voor alle bestemmingen die niet per trein te bereiken zijn, is de bus een goed alternatief. Er zijn ook vele grensoverschrijdende verbindingen. Hiervoor zijn diverse grotere busmaatschappijen actief. Een retourtje met dezelfde maatschappij levert 20% korting op. Dienstregelingen op Internet zijn niet altijd betrouwbaar, de situatie ter plekke geeft het actuele beeld.

In Slovenië bestaat er in de trein een groepskorting. Minimaal zes personen krijgen 30% korting, kinderen zelfs 50%. Voor jongeren onder de 26 en senioren is een kaartje te koop, dat recht geeft op 30% korting, en tot 50% in het weekend. De K-13 kaart voor senioren kost zeven euro.

De K17-kaart kost zeven euro per jaar en geeft de houder het recht zijn familie mee te nemen met 40% korting. Kinderen onder de 12 jaar reizen gratis.

In het weekend en op feestdagen is er een korting van 30% voor alle kaartjes op alle treinen.

Voor de Intercity(ICS)treinen van Ljubljana naar Maribor v.v. (en in de zomer, weekend en feestdagen  naar Koper) en op de EC’s is reserveren verplicht. Daarnaast zijn er regionale treinen en IC’s.

Voor de snelle reizigers in Servië zijn er InterCity en Expresstreinen. Hiervoor moet u een zitplaats reserveren en er is een toeslag. Reserveringen kosten ca. €0,90. De toeslag is €1,80 voor IC`s en internationale treinen en tot €7,10 voor ICS-treinen.

Alhoewel u voor sommige bestemmingen een gecombineerd trein/buskaartje kunt kopen, zijn sommige bestemmingen in Slovenië alleen per bus bereikbaar. Vertrekt u vanuit de hoofdstad Ljubljana dan kunt u de website van het busstation daar raadplegen: http://www.ap-ljubljana.si/en/. Deze geeft overigens ook informatie over internationale verbindingen.

Servië heeft treinen, maar deze zijn traag, oud en gammel en hebben veel last van vertragingen, maar zijn daarentegen spotgoedkoop. Er zijn lokale en regionale treinen, en Express en Intercity treinen Voor deze laatste betaalt u een toeslag van maximaal drie euro.
Op de goedkope kaartjes zijn er nog diverse kortingen mogelijk. Zo is er een korting voor groepen tot zes personen van 30%. Ook zijn er kortingen voor kinderen, en voor ouderen boven de 60 jaar.
Servië kent een RailPlus kaart, met 30% voor binnenlandse en een aantal Joegoslavische bestemmingen, op andere internationale bestemmingen kan 25% korting verkregen Prijs is 15 euro, jongeren en ouderen 10 euro. De Serbija Flexipas kost 25 euro en is gedurende 10 dagen in een maand geldig in alle Servische treinen.

Het land is vanuit het buitenland ook goed per bus bereikbaar. Informatie is hier te vinden: http://www.bas.rs/basweb_lat/default.htm. Voor het binnenlands vervoer bestaan er diverse busmaatschappijen die snelle verbindingen tussen de diverse steden in Servië onderhouden.

Kroatië heeft haar spoorwegnet verbeterd. Er rijden stop- en sneltreinen, Expresstreinen, en IC/EC-treinen. Er zijn inmiddels snelle treinen en verbindingen vanuit Zagreb met Rijeka, Osijek en Split. Voor Dubrovnik moet je een bus vanuit Split nemen.

Voor de IC´s/EC´s geldt een reserveringsplicht. Voor snel- en expresstreinen is er een toeslag.

In Kroatië is 30 tot 50% korting mogelijk voor groepen vanaf vijf personen, voor afstanden boven 25 kilometer. Families krijgen een zelfde soort korting.
Vanuit de grotere steden in Kroatië onderhouden de lokale busmaatschappijen de verbindingen met de rest van het land. Dienstregelingen zijn te vinden op hun websites. Bussen rijden frequent en zijn net zo snel, of zelfs sneller, dan de trein

Op de enige spoorlijn in Montenegro, van Bar, via Podgorica, naar Belgrado. rijdt steeds meer modern treinmaterieel. Kaartjes kunnen in de trein gekocht worden, maar u betaalt dan wel meer. Kaartjes voor binnenlands vervoer kosten echter maximaal maar een paar euro.
Bussen in Montenegro rijden vaak en meestal op tijd. Prijzen liggen onder de 15 euro. Wel moet u het dan soms zonder airco stellen.

Het spoorwegnet in Bosnië-Hercegowina heeft nog steeds te leiden onder de nasleep van de burgeroorlog. Op veel lijnen rijden (nog steeds) geen treinen, en waar ze wel, meestal een of twee keer per dag, rijden, zijn ze traag.
De twee spoorwegmaatschappijen, een voor het Servische deel en een voor de rest van Bosnië, geven 20% korting op retourtjes. Voor sneltreinen en internationale verbindingen betaalt u een –bescheiden- toeslag.
In Bosnië-Hercegowina is wel een dicht busnetwerk, waar vooral lokale busmaatschappijen de diensten onderhouden.

De spoorwegen in Albanië verkeren in deplorabele staat. Er wordt gebruik gemaakt van afdankertjes van andere Europese spoorwegmaatschappijen. Dieptepunt is het opheffen van het centraal station van Tirana in 2013, om plaats te maken voor een woonwijk. Er is nu een (tijdelijk?) station buiten de stad.
Voor de meeste bestemmingen in het land is de bus een goed en sneller alternatief. Er zijn gewone bussen en ook mini-bussen, de zogenaamde ´furgons´, die de meeste plaatsen in het land frequent of minder frequent met elkaar verbind. Wel moet u er rekening mee houden dat de bussen soms (te) vol zitten.

Het spoorwegnet in Macedonië bestaat uit de doorgaande verbinding van Belgrado, via de hoofdstad Skopje, naar Thessaloniki in Griekenland, en een aantal lokale zijlijnen. Daarop rijden boemels, en Interrregio (Express) treinen. Macedonische treinen zijn spotgoedkoop en aan de trage kant, maar zijn beter dan een overvolle bus. Toch zijn veel plaatsen alleen per bus bereikbaar, waaronder de toeristische trekpleister Ohrid. Er is een frequent busnet, dat echter niet al te snel is, mede door de barslechte wegen en andere obstakels onderweg.

Hoewel de onafhankelijkheid van Kosovo nog niet door iedereen is erkend, heeft het land een eigen spoorwegmaatschappij. De enige, betrouwbare, spoorverbinding met het buitenland is vanuit Skopje. De verbinding met Servië verloopt moeizamer. Bussen rijden er op die verbindingen wel.

Voor Servië, Griekenland en Macedonië geldt de Balkan Flexipas, een eerste klas kortingskaart die vijf, tien of vijftien dagen in een maand geldig is. De pas is niet in de landen zelf te koop.
in een aantal landen van ex-Joegoalsvië (onder meer Bosnië, Kroatië Servië en Macedonië is het toegestaan de reis onderweg te onderbreken en, wel op dezelfde dag, naar uw eindbestemming door te reizen. Ook kennen de meeste landen 20% korting op retourtjes.


Tips

Kotor. Deze kleine stad aan de Montenegrijnse kust heeft een prachtig, historisch centrum en een prachtige omgeving. Bereikbaar met de bus vanuit Bar, dat goede spoor- en veerverbindingen heeft.
Mostar en Sarajevo: de oude brug in Mostar is prachtig gerestaureerd en er springen weer waaghalzen van de brug in de Neretva. De spoorlijn tussen Mostar en Sarajevo heeft een prachtig uitzicht. Sarajevo is nog nauwelijks ontdekt door toeristen, maar best interessant vanwege het oude centrum en de roerige historie.
Ljubljana, de hoofdstad van Slovenië, combineert een verrassend culturele en alternatieve sfeer met een vleugje oud-Oostenrijkse charme.

Internet

De spoorwegmaatschappijen in Slovenië (www.slo-zeleznice.si), Kroatië (www.hznet.hr), Servië (www.serbianrailways.com), Montenegro (http://zcg-prevoz.me/), Bosnië&Hercegovina (http://www.zfbh.ba/zfbhenx/index.php),  Macedonië (http://mz-rail.atwebpages.com/Index-en.html)

Informatie over busverbindingen in voormalig Joegoslavië: http://www.autobusni-kolodvor.com/en/default.aspx

Busvervoer: http://www.polazak.com/en/timetable/bus/ (Servië), http://www.matinic.us/albania/furgon.php

(Albanese minibusjes), http://www.eurobus.mk/ (van/naar Macedonië)


(Datum update: 31-12-2015)



Finland

Reizen naar

Finland is per trein alleen bereikbaar via een zeer lange omweg via Minsk en Sint-Petersburg. Wel is Finland goed bereikbaar vanuit Zweden (o.a. Stockholm), met meerdere bootverbindingen over de Baltische zee. Een goed alternatief zijn de Finnlines veerdiensten die van het Duitse Travemünde naar Helsinki varen (vaartijd van ongeveer 29 uur 30). Travemünde is vanuit Nederland op één dag met de trein te bereiken.

Reizen in

De Finse spoorwegen (VR) hebben vijf treintypes :

  • Pendolino: kantelbaktreinen tot 220 m/u met verplichte reservering
  • Intercity: snelle treinen, zijn te reserveren
  • Yöjunat: : nachttreinen, reservering verplicht
    • Pikajunat (P): Interregionale treinen
    • Taajamajuna (H): : lokale en regionale treinen. Rond Helsinki is er een voorstadsnet dat qua tarieven geïntegreerd is met het stadsvervoer
    • Bus: Sommige aanvullende lange afstandsverbindingen worden uitgebaat door de Finse spoorwegen

Tickets en reserveringen kunnen bij ticketautomaten of loketten in de stations gekocht worden. Daarnaast zijn er vier internationale dagtreinen (Allegro)  tussen Helsinki en het Russische Sint-Petersburg (let op: u moet van tevoren een visum regelen voor Rusland) en een nachttrein (Tolstoi) naar Moskou. In het hoge noorden van het land zijn er veel lange afstand busverbindingen van diverse maatschappijen die het mogelijk maken bijvoorbeeld de Noordkaap te bereiken.

Tips

Helsinki is een grote, mooie stad die een bezoek zeker waard is. Er zijn dagkaarten en meerdaagse kaarten voor de stad en omgeving, geldig op alle vervoermiddelen. Vanuit Helsinki is het mogelijk om met de snelle veerdiensten een dagtrip naar het sfeervolle Tallinn te maken, de hoofdstad van Estland. Hier geldt de euro als betaalmiddel en de prijzen zijn er lager dan in Finland.

De veerboten van/naar Duitsland zijn voorzien van alle faciliteiten, zoals sauna, bioscopen, enzovoort, zodat de reis naar Finland als een minicruise beschouwd kan worden.

Internet

Finse spoorwegen: www.vr.fi/en

Reservering voor de lange afstandsbussen: matkahuolto.fi/en

Finnlines veerdiensten: www.finnlines.com/ferry-trips/

Openbaar vervoer in Helsinki: www.hsl.fi/en

(Datum update: 20-1-2016)

Frankrijk

Reizen naar

Rechtstreeks per Thalys naar Parijs of met de Benelux naar Brussel-Zuid en daar overstappen op de Thalys. Dat laatste is alleen zinvol als de rechtstreekse Thalys vol is of er alleen dure zitplaatsen zijn te reserveren. De combinatie Benelux/Thalys is normaal gezien veel duurder. Er zijn ook enkele rechtstreekse Thalys-treinen van Amsterdam naar Lille. Voor reizigers uit het zuiden van Nederland kan het handiger zijn om via Maastricht en Luik (Liège-Guillemins) te reizen. Vanaf Brussel vertrekken ook TGV's naar het zuiden van Frankrijk en naar Straatsburg: met deze treinen kunt u een overstap in Parijs – met de bijbehorende metrorit van station naar station – vermijden. Het kan soms ook goedkoper via Antwerpen naar Lille en van daar naar Parijs of verder. De Zon-Thalys doet Amsterdam–Marseille in ca. 7 uur (zaterdags van 24 juni t/m 2 september). Voor Thalys en TGV geldt: hoe vroeger u boekt, hoe lager de prijzen.

Lille (Rijsel): Lille is een reisalternatief voor de meeste bestemmingen in Frankrijk. Vanuit Lille vertrekken veel TGV's in alle richtingen (veel meer dan vanuit Brussel). ‘s Avonds aankomen in Lille, daar overnachten in een van de vele hotels om daarna in de ochtend door te reizen is een goede reismogelijkheid. Lille heeft een gezellig centrum. De twee stations, Lille Europe en Lille Flandres, zijn op loopafstand van elkaar (10 minuten met bagage).

Via Duitsland: Een alternatief is om te reizen via Duitsland. Er is namelijk een dagelijkse, rechtstreekse TGV-verbinding tussen Frankfurt Hbf en Marseille via Mannheim, Karlsruhe, Straatsburg, Lyon Part Dieu, Avignon TGV en Aix-en-Provence TGV, die grotendeels op hogesnelheidslijnen rijdt, zowel in Duitsland als in Frankrijk. Frankfurt is vanuit Nederland gemakkelijk bereikbaar met rechtstreekse ICE.

Reizen in

De belangrijkste treinsoorten in Frankrijk zijn TGV, Intercités en TER. TGV’s en Intercités rijden over lange afstanden; TER's zijn regionale treinen die veelal rijden in opdracht van een regionale overheid. De TGV's van Parijs naar Lyon en Lille rijden in een uur- of halfuurdienst; de meeste andere treinen rijden veel minder vaak. In het weekend hebben veel regionale lijnen een zeer beperkte dienstregeling. Zeker voor verbindingen in het binnenland en verbindingen die niet via Parijs lopen, is het verstandig de dienstregelingen te raadplegen.

Voor veel langeafstandstreinen kunt u goedkopere kaartjes krijgen als u vroeg boekt (vanaf 3 of 4 maanden van tevoren) met het tarief Prem's, dat afhankelijk van de trein in verschillende prijsniveaus bestaat. Verder is er het tarief Loisir, met meer flexibiliteit voor het omboeken tegen een wat hogere prijs. Voor het vertrek is het omboeken van Loisir-tickets aan het loket of bij de automaten mogelijk.

In alle treinen bruikbaar zijn de Carte Jeune (€ 50 voor 1 jaar voor jongeren t/m 27), Carte Senior+ (€ 60) en Carte Enfant+ (€ 75), waarmee 25% korting op het vol tarief gegarandeerd is, maar meer korting (soms tot 60%) mogelijk is; 10% korting op Prem’s. Met een Carte de réduction week-end (€ 75 voor 1 jaar) krijgt u 25-50% korting op een retour van meer dan 200 km met een vrijdag-, zaterdag- of zondagnacht of een dagretour in een weekend. In sommige regio's zijn er interessante aanbiedingen, zoals regionale kortingskaarten of dagkaarten. Railplus-korting op gewone internationale tickets is mogelijk maar de SNCF verkoopt zelf geen tickets met Railplus-korting voor reizigers tussen 26 en 60 jaar.

Nachttrein
Ook in Frankrijk is de nachttrein helaas op z’n retour. Wat nog over is: Parijs-Nice, Parijs-Hendaye/Irun, Parijs-Toulouse en Parijs-Albi. De eerste drie verbindingen verdwijnen in de loop van de (vroege) zomer (met het opengaan van de HSL-Parijs-Bordeaux). Parijs-Albi verdwijnt weliswaar niet helemaal, maar wordt ingekort tot Parijs-Rodez. Daarnaast blijven Parijs-Briançon en Parijs-Latour de Carol ook voorlopig nog bestaan. Goedkope PREM’s kunnen gemakkelijk online via www.sncf.com gekocht worden (vanaf € 35 voor een 6p-ligwagen, vanaf € 45 voor 1e klas 4p-ligwagen). InterRailers kunnen voor € 19-21 een ligplaats bijv. via De Treinreiswinkel bestellen. 1e klas-cabines kunnen ook voor 3, 2 of 1 personen tegen betaling van een toeslag privé afgehuurd worden. Er is geen ontbijt inbegrepen, maar deze kan tot een paar uur voor vertrek (online) besteld en afgerekend worden, (alleen met credit-card, bij vertrek uit Parijs én aankomst op het eindstation, echter deze service is niet op alle dagen beschikbaar!).

Voordelig reizen in Frankrijk
Frankrijk kent per regio verschillende kortingsmogelijkheden. In het kader van het samenvoegen van regio’s zijn enkele regio’s nauwer met elkaar samen gaan werken, zoals Aquitaine, Limousin en Poitou-Charentes, die onder de “Geuzennaam” Nouvelle-Aquitaine het lijnennet hebben samengevoegd, waardoor je bijv. van Limoges tot aan Hendaye (een slordige 460 km) van een en dezelfde aanbieding gebruik kunt maken. Reizen voor bijna-nop kan binnen de Lorraine (Tarif-Métrolor), en in de Midi-Pyrennées met een Tikémouv’: enkele reis, waarbij elke 40 km € 2,50 kost (met een maximum van € 7,50, en mét overstaprecht!). De meeste van dit soort aanbiedingen zijn ook online te koop. Voor wie wat vaker binnen een regio reist kan voor hooguit 2-3 tientjes een kortingskaart kopen. Jongeren, senioren, minigroepen en gezinnen kunnen vaak een treinreis per persoon vrij goedkoop krijgen. Alle info per regio is te vinden op www.ter-sncf.com.

Ga je met de interRail door Frankrijk reizen, kun je nu je zitplaats vooraf online reserveren. Tot voor kort betekende het ter-plekke reserveren en maar afwachten of er nog (genoeg) stoelen vrij waren (en dat kon gerust 2-3 dagen later worden!). Deze narigheid (of anders omreizen, of uitwijken naar (veel) langzamere stoptreinen, vaker overstappen of zelfs onderweg ergens moeten overnachten én een extra reisdag moeten opmaken) is dankzij dit “handigheidje” nu verleden-tijd geworden!

Snel met de smalle beurs?
Dat kan...., met de familie: Ouigo, Izi en ID-TGV. De Ouigo (spreek: we go) verbindt enkele grote Franse steden met de luchthaven van Parijs of Disneyland. Handig voor wie bijv. voor een tientje door Frankrijk wil razen en als de goedkope kaartjes voor de TGV onverhoopt op mochten zijn. Servicemogelijkheden als 1e klas en restauratiewagons zijn daarom niet aanwezig. Maar voor niets gaat de zon op. Tickets niet uitgeprint, of accu leeg, grote koffer of grote hond mee, baby’s buiten de kinderwagen, behoefte aan een stopcontact? Al dit soort attributen worden in rekening gebracht, (waarbij thuis online goedkoper is dan in de trein zelf). Daarnaast is minimaal 30 minuten voor vertrek aanwezig zijn absoluut noodzakelijk en komen er nog kosten voor een aanvullend ticket erbij, als je bijv. naar het centrum van enkele steden wil (Parijs, Lille). Voor wie wel rust tijdens het reizen wil, kan vanaf heden voor 5 Euro extra een plek in een stiltecoupé reserveren, (mobiel-bellen en luid praten is streng-verboden; er is toezicht aanwezig!). Gebruik van een stopcontact is daar overigens bij de prijs inbegrepen. Alle info, zie www.ouigo.com

De Izy (spreek: Easy) is het wit-groene internationale broertje van Ouigo en heeft ook geen restauratiewagon. Deze rijdt tussen Brussel en Parijs en kan goedkoop opereren, omdat deze vanaf Lille over de oude lijn gaat, je bent daardoor wel een dik uur langer onderweg, maar voor € 10,00 kun je al mee, al heb je geen garantie op een zitplaats, (is het vol, moet je staan!). Een klapstoel kost € 15,00, een zitplaats € 19,00 en een XL-zitplaats (1e klas dus) € 29,00, (alle prijzen zijn vanaf-prijzen). Verder lijkt de regelgeving op die van de Ouigo. 30 minuten vooraf aanwezig zijn is niet noodzakelijk en je reist gewoon direct naar Parijs Gare du Nord, maar opties als bagage, huisdieren etc. worden wel in rekening gebracht. Kijk niet vreemd op als je jezelf voorlopig in een Thalys ziet instappen. IZy is onderdeel van Thalys, maar heeft nog niet voldoende treinstellen die in hun eigen merkjasje gestoken zijn. Zie www.izy.com

Zijn Quigo en Izy toch niet helemaal wat je zoekt, dan biedt op sommige lijnen hun (wat oudere) zus - de iDTGV - vast wel een uitkomst. Deze lijkt het meest op de TGV. Sterker nog, deze lift met een andere (gewone) TGV mee, (je moet soms alleen wel wat verder lopen!). Er is 2e klas en 1e klas aanwezig. De prijzen liggen gemiddeld wat hoger, maar zijn meestal (veel) goedkoper dan die van de gewone TGV, alleen kan het omboeken of annuleren wat meer kosten (dat kan bij de Ouigo en Izi overigens niet!). Op de site kun je aangeven wat je maximaal wilt betalen en de verbindingen worden op een presenteerblaadje aangereikt: vous demandez, nous courons! De iD-Zap is voor wie een hond mee wil nemen, onderweg graag mobiel belt, een gesprek wil voeren, of een spelletje wilt spelen (zelfs consoles kun je daar huren!). In de iD-Zen heerst absolute stilte, (en daar wordt ook op gelet!). Wil je na afloop een taxi? De iDCAB kan eenvoudig online besteld worden. Zie www.idtgv.com

Tips

  • Een handig hulpmiddel is de landkaart France Transports, met een overzicht van alle spoorlijnen, een groot aantal regionale buslijnen en tram-/metrokaartjes van Franse steden; verkrijgbaar in de stationskiosks Relais H en via www.itineraires-et-territoires.com (€ 9,50).
  • De NMBS verkoopt vanuit België weekendretours naar Lille, met 40% korting.
  • Landschappelijk aantrekkelijke spoorlijnen zijn te vinden in de Alpen en de Pyreneeën, maar ook in het Centraal Massief: Clermont-Ferrand–Béziers en Clermont-Ferrand–Nîmes. Bijzonder mooi is de route van de smalspoortrein (Le Petit Train Jaune) tussen Latour-de-Carol en Villefranche-Vernet-les-Bains in de Pyreneeën. Ook aan te bevelen zijn treinritten op het eiland Corsica.
  • Een bijzondere mooie landschappelijke route is het metersporige bergtraject van St-Gervais-le-Fayet naar Martigny in Zwitserland. Hierbij zijn de gletsjers en de hoge toppen van de Mont-Blanc zichtbaar en wordt er gestopt in Chamonix.
  • Overstappen in Parijs betekent vaak een transfer van het ene station naar het andere. Dat kan met metro, RER of bus (in de Thalys kunt u alvast een kaartje kopen). Maar als u wat meer tijd hebt en niet te veel bagage meeneemt, is wandelen een goed en bijzonder alternatief.
  • De reisplanner van de Franse spoorwegen SNCF heeft de neiging nogal sturend op te treden: Vaak geeft hij alleen een rechtstreekse trein of de snelste route en niet de kortste reisroute, zelfs al is de TGV-route flink duurder. Bij twijfel is het beter om de reisvraag in twee delen op te splitsen, een via-station in te vullen of de reisplanner van de Duitse spoorwegen DB te raadplegen.
  • Omdat de tarieven sterk degressief zijn, is het het beste om een zo lang mogelijk traject in de boeking mee te nemen. Een onderbreking met overnachting is mogelijk, bij boeking via de SNCF, mits je 24 uur na vertrek van de eerste trein aankomt (niet voor reizen binnen een TER-regio). Een reisonderbreking moet wel aan het loket gemeld worden.

Reistips Noord-Frankrijk

Treinfolders willen dat je er met 300 km per uur doorheen rijdt, maar de noordelijke strook van Frankrijk combineert de Franse sfeer met een comfortabel dicht-bij-huis-gevoel. De fiets mee is eenvoudig als je zelf de grens over fietst. In Frankrijk mag de fiets gratis mee met bijna alle regionale treinen. Dus eerst met de trein in België naar het ‘laatste’ station. Maar ook zonder fiets is Noord-Frankrijk te bereiken: er zijn mooie busverbindingen over de grens en zelfs enkele in ere herstelde treinverbindingen. De grensbus is veel goedkoper dan de grenstrein. Enkele voorbeelden:

  • De Panne (B)–Dunkerque (F): elk uur een bus, aansluitend op de trein in De Panne; .
  • Per trein via Kortrijk naar Komen/Comines (B); fietsend of lopend over de brug over de Leie (Lys) naar Comines (F); verder per bus naar Lille; Er is ook een spitstrein Comines (F)–Lille; .
  • Moeskroen/Mouscron (B)–Tourcoing of Roubaix (F): elk uur een bus; . Verder met de metro (VAL) naar Lille.
  • Quiévrain (B)–Valenciennes (F): fietsend in een halfuur; lopen naar de grens bij Blanc Misseron (halfuur) en verder per bus; .
  • Erquelinnes (B)–Jeumont (F): fietsend of lopend 2,5 km; met de bus op maandag t/m zaterdag; www.stibus.fr.
  • Dinant (B)–Givet (F): bus langs oude spoorlijn; www.infotec.be. Spoorlijn Givet–Charleville-Mezières met spectaculaire uitzichten over de Maas. In het weekend is voor 6 € een dagkaart PASS'ARDENNE Givet - Charleville-Mézières te koop. Deze spoorlijn heeft een ongebruikelijk hoge frequentie voor een Franse regionale spoorlijn in het weekend.
  • Van Lille naar verschillende bestemmingen in de regio bestaat de TERGV. Deze regionale TGV is toegankelijk met een normaal ticket en een toeslag. Er is geen plaatsreservering. Zo rijdt er een aantal keren per dag een TERGV tussen Lille Europe en Boulogne-sur-Mer over de hogesnelheidslijn naar de Kanaaltunnel – en zelfs een keer naar Rang-du-Fler/Berck-plage. Hiervoor geldt dus het gewone tarief, al dan niet met korting, aangevuld met een toeslag (€ 3, de hele dag geldig). Dit maakt een combinatie mogelijk van een (relatief goedkope) rit met 300 km/u (Calais-Fréthun wordt in een half uur bereikt) met een bezoek aan de grootste Franse vissershaven Boulogne-sur-Mer. (tip van Ad Hoogvorst)

Internet

Thalys: www.thalys.com; Franse nationale spoorwegmaatschappij: www.sncf.com; dienstregelingen, prijzen, kaartjes en reserveringen: www.voyages-sncf.com; regionale treinverbindingen en tarieven: www.ter-sncf.com; Le Petit Train Jaune: www.ter.sncf.com/languedoc-roussillon/loisirs/ligne-touristique-train-jaune; openbaar vervoer in Parijs: www.ratp.fr; landkaart France Transports en Atlas des Transports zijn te bestellen via www.itineraires-et-territoires.com; aansluitend openbaar vervoer: www.nahverkehr.info.

(Update: januari 2017)

Griekenland

Er zijn niet veel treinen in Griekenland en door de afgedwongen bezuinigingen wordt er nauwelijks meer geïnvesteerd. De spoorwegen ondervinden veel concurrentie van het goed georganiseerde bus-systeem.  Van Athene naar Thessaloniki loopt de belangrijkste spoorlijn met een redelijke frequentie. Halverwege wordt de lijn enkelsporig en gaat de lijn over in een interessant en spectaculair bergtraject. Tijdens de Duitse bezetting hebben de partizanen tweemaal op die plek een viaduct opgeblazen en daarmee de bevoorrading van de troepen van generaal Rommel in de Afrikaanse woestijn ontregeld.

Vanuit Thessaloniki rijden er soms nachttreinen naar Skopje en Belgrado, maar de meeste toeristen zijn ook hier op de bus aangewezen. Van Thessaloniki gaat een spoorlijn richting Istanboel, maar de trein rijdt al enkele jaren niet verder dan tot de grens bij Pythion. Vroeger stopte daar de Oriënt Expresse. Nu is er twee keer per dag een doorgaande trein van Thessaloniki tot de stad Alexandroupolis in het Oosten van Griekenland bij de Turkse grens. De trein doet er zes uur over en de bus vier uur. De trein is wel goedkoper en volgt een mooi kronkelend traject langs rivieren en oude steden. De bus gaat over een saaie autoweg.

Ooit was er op de Peloponnesos een uitgebreid netwerk van smalspoorlijnen maar de treinen liepen leeg door gebrek aan investeringen en de opkomst van auto’s en bussen. Vanaf Korinthe is er nu een lijn met normaalspoor naar Athene. Deze lijn had naar Patras doorgetrokken moeten worden, maar dat zal wel nooit gebeuren vanwege de bezuinigingen. Rond Athene is een soort S-Bahnnet maar met een te lage frequentie om echt aantrekkelijk te zijn.

Dankzij de Olympische spelen is er in Athene een goede metro, die ook de luchthaven bedient. In de stad rijden veel bussen en trolleybussen en er is een bescheiden tramnetwerk naar de voorsteden.

Een goed alternatief voor de treinen zijn de bussen, die alle grote en kleine plaatsen met elkaar verbinden. Als toerist doe je er verstandig aan om op het busstation van tevoren een kaartje te kopen met een zitplaatsreservering omdat vooral de bussen tussen steden snel vollopen.

Maar de prachtigste vorm van openbaar vervoer wordt gevormd door de boten, die de haven van Piraeus verbinden met de vele eilanden. De Egeïsche Zee is de mooiste ter wereld. In de Engelse taal bestaat naast het woord landscape ook het woord seascape. In Griekenland leer je de waarde van dit woord kennen. Er zijn langzame en goedkope boten waar het goed toeven is op het dek en er zijn snelle dure draagvleugelboten, waar de reizigers in een soort vliegtuigstoelen zitten. De langzame boten zijn oneindig veel fijner om mee te varen. 

Internet

De spoorwegmaatschappij in Griekenland: http://www.trainose.gr/en/

Internationale veerboot verbindingen: http://www.aneklines.nl, http://www.bluestarferries.com,

Voor alle Griekse veerboten: http://www.ferries.gr/

mobiel internet/apps voor de ktel busdiensten: http://www.ktel.org

(Datum update: 01-02-2017)

Er zijn niet veel treinen in Griekenland en door de afgedwongen bezuinigingen wordt er nauwelijks meer geïnvesteerd. De spoorwegen ondervinden veel concurrentie van het goed georganiseerde bus-systeem.  Van Athene naar Thessaloniki loopt de belangrijkste spoorlijn met een redelijke frequentie. Halverwege wordt de lijn enkelsporig en gaat de lijn over in een interessant en spectaculair bergtraject. Tijdens de Duitse bezetting hebben de partizanen tweemaal op die plek een viaduct opgeblazen en daarmee de bevoorrading van de troepen van generaal Rommel in de Afrikaanse woestijn ontregeld.

Vanuit Thessaloniki rijden er soms nachttreinen naar Skopje en Belgrado, maar de meeste toeristen zijn ook hier op de bus aangewezen. Van Thessaloniki gaat een spoorlijn richting Istanboel, maar de trein rijdt al enkele jaren niet verder dan tot de grens bij Pythion. Vroeger stopte daar de Oriënt Expresse. Nu is er twee keer per dag een doorgaande trein van Thessaloniki tot de stad Alexandroupolis in het Oosten van Griekenland bij de Turkse grens. De trein doet er zes uur over en de bus vier uur. De trein is wel goedkoper en volgt een mooi kronkelend traject langs rivieren en oude steden. De bus gaat over een saaie autoweg.

Ooit was er op de Peloponnesos een uitgebreid netwerk van smalspoorlijnen maar de treinen liepen leeg door gebrek aan investeringen en de opkomst van auto’s en bussen. Vanaf Korinthe is er nu een lijn met normaalspoor naar Athene. Deze lijn had naar Patras doorgetrokken moeten worden, maar dat zal wel nooit gebeuren vanwege de bezuinigingen. Rond Athene is een soort S-Bahnnet maar met een te lage frequentie om echt aantrekkelijk te zijn.

Dankzij de Olympische spelen is er in Athene een goede metro, die ook de luchthaven bedient. In de stad rijden veel bussen en trolleybussen en er is een bescheiden tramnetwerk naar de voorsteden.

Een goed alternatief voor de treinen zijn de bussen, die alle grote en kleine plaatsen met elkaar verbinden. Als toerist doe je er verstandig aan om op het busstation van tevoren een kaartje te kopen met een zitplaatsreservering omdat vooral de bussen tussen steden snel vollopen.

Maar de prachtigste vorm van openbaar vervoer wordt gevormd door de boten, die de haven van Piraeus verbinden met de vele eilanden. De Egeïsche Zee is de mooiste ter wereld. In de Engelse taal bestaat naast het woord landscape ook het woord seascape. In Griekenland leer je de waarde van dit woord kennen. Er zijn langzame en goedkope boten waar het goed toeven is op het dek en er zijn snelle dure draagvleugelboten, waar de reizigers in een soort vliegtuigstoelen zitten. De langzame boten zijn oneindig veel fijner om mee te varen. 

Groot-Brittannië

SchotlandReizen naar

Per boot: Hoek van Holland – Harwich (dag- en nachtboot), IJmuiden–Newcastle, Rotterdam–Hull. Stena Line verkoopt in combinatie met een overtocht op Hoek van Holland – Harwich, aanvullende treintickets naar alle stations bediend door de treinmaatschappij "Greater Anglia" (inclusief Londen, Cambridge, Peterborough, Norwich). Prijzen vanaf: voetpassagier 46 €, + trein Engeland 49€, + trein Engeland en Nederland 66 €. Bij een nachtovertocht is een hut verplicht. Op de nachtboort komt daar nog een hut bij. Dit is vaak goedkoper dan Eurostar en bij een nachtvaart bespaart men een dure overnachting in Londen en een lange reis met overstap in Brussel. Voor meer noordelijke bestemmingen in Engeland of Schotland is de veerboot IJmuiden – Newcastle of Europoort – Hull een handige reismogelijkheid.

Of vanaf Brussel-Zuid per Eurostar door de Kanaaltunnel naar Londen. Bij Eurostar is reserveren verplicht en vroeg boeken noodzakelijk om een goedkoop kaartje te kunnen krijgen. Voor de veerboot is in het hoogseizoen reserveren aanbevolen; wie vroeg reserveert heeft meer kans op een goedkoper kaartje. Er zijn gecombineerde Eurostar-tickets beschikbaar vanaf “Elk Station in Nederland” vanaf 59 € enkele reis. Er zijn ook aanbiedingen voor de combinatie Thalys en Eurostar. Op de Eurostar-website zijn goedkope combinatie tickets te verkrijgen van België naar Britse bestemmingen, als je opgeeft dat je in het Verenigd Koninkrijk woont.

Voor de Eurostar moet rekening worden gehouden met de officiële inchecktijd in Brussel-Zuid van 30 minuten. In de praktijk kan wel later ingecheckt worden, maar wordt er geen garantie gegeven dat je de Eurostar kan halen. Bij grote vertraging van aansluitende treinen worden de reizigers vlot omgeboekt naar de volgende Eurostar-trein. Let op: er is een strenge veiligheidscontrole, vooral in Londen (geen zakmessen meenemen, ook niet in de bagage, vloeistoffen mogen nog wel).

Reizen in

Er zijn meer dan 30 spoorwegmaatschappijen in Groot-Brittannië en de ene trein kan dus nogal verschillen van de andere. Wilt u goedkoop reizen over langere afstanden, dan is het essentieel dat u op tijd boekt en buiten de spits reist: de voorwaarden verschillen van maatschappij tot maatschappij, maar in de regel is één of twee weken vooraf boeken het minimum. Soms kost een retourt nauwelijks meer dan twee enkeltjes. Er is een klein aantal agentschappen die én boekingen per e-mail én betaling per creditcard aanvaarden én de kaartjes per koerier verzenden. Een hiervan is: www.ffestiniogtravel.co.uk. Alternatief is Ticket on Departure, waarbij u na een online bestelling de tickets bij een automaat op het vertrekstation afhaalt. Buiten Groot-Brittannië zijn geen binnenlandse kaartjes meer te koop, enkele uitzonderingen daargelaten zoals de Treinreiswinkel.

Interrail of Britrailpass (verkrijgbaar bij o.a. het Brits Verkeersbureau VisitBritain in Amsterdam of de Treinreiswinkel) zijn in Groot-Brittannië bij een paar lange treinreizen al terugverdiend. Reserveringen zijn zelden verplicht, maar op populaire routes wel aan te bevelen (gratis mits op een Brits station gemaakt). Er zijn ook passen voor Londen en verre omgeving, heel Engeland of Schotland.

Vanuit Londen rijden nachttreinen naar bestemmingen in Schotland en Devon/Cornwall (zo-vr). Tussen veel grotere plaatsen rijden ook snelbussen (o.a. National Express). Overstappen in Londen kan betekenen dat u van het ene station naar het andere moet reizen; dat kan per metro en per taxi en ook te voet.

Reist u in een beperkt deel van het land, dan kan een Rover- of Ranger-ticket handig zijn. Daarmee mag onbeperkt gedurende een (Ranger) of meer dagen (Rover) worden gereisd in het betreffende gebied, op maandag t/m vrijdag doorgaans vanaf 9.00 uur. Ze zijn er in allerlei soorten en maten, soms geldig voor een groot deel van het land (Schotland, Wales), soms slechts voor één spoorlijn. Er zijn ook dag- en meerdagenkaarten voor de bus of voor de combinatie trein-bus. Verder zijn er verschillende Railcards te koop voor £ 30 (€ 35), waarmee u 33% korting krijgt op veel treinkaartjes. Interessant zijn vooral de Family & Friends, Two Together, Senior en 16-25 Railcard.

Tips

  • Vrijwel alle Schotse spoorlijnen ten noorden van de lijn Glasgow–Edinburgh gaan door schitterend landschap. In Wales zijn fraai Crewe–Cardiff en de meeste lijnen ten westen daarvan; ook Devon en Cornwall hebben veel te bieden. Verder: (Leeds–)Settle–Carlisle. Minder voor de hand liggend: de verbindingen tussen de industriesteden Manchester en Leeds gaan hier en daar door prachtige gebieden. Voor de verbinding Glasgow (Airport) – Fort William – Portree kunt u ook snelbus 915 nemen. Tussen Tyndrum – Crianlarich – Ardlui liggen spoorlijn en weg min of meer parallel aan elkaar en voeren door een zeer verlaten, magnifiek landschap. Bus 915 rijdt tussen Glencoe en Fort William vele kilometers langs het altijd weer imponerende Loch Linhe. Snelbus 916 Oban – Fort William – Inverness rijdt een nog groter stuk evenwijdig aan Loch Linhe en gaat na Fort William o.a. langs het roemruchte Loch Ness. 
  • In combinatie met een treinkaartje kun je aan het stationsloket, in de automaat of via internet een Plusbus ticket kopen: een goedkope dagkaart voor 290 steden buiten Londen. De kaart geeft een dag lang recht op onbeperkt vervoer (bus en tram, van alle vervoerders). Prijzen zijn vanaf £2 (€ 2,30). Bij elk treinkaartje kun je twee Plusbuskaarten kopen: een voor je vertrekplaats en een voor je eindbestemming. Meer informatie: (Tip van Roel Bartlema)
  • In Londen is er de Oyster card, die vergelijkbaar is met de OV-chipkaart. Er zijn nog papieren enkeltjes te koop voor de Londense metro maar deze zijn erg duur voor de korte afstanden. Als je regelmatig in Londen reist, is het handig om een anonieme Oyster card aan te schaffen. Voor een beperkt aantal ritten per dag is de Oyster card uitermate geschikt. Er is een maximaal dagtarief, maar dat kan wel verkeerd uitpakken bij verkeerd gebruik. De reistijd wordt strikt in de gaten gehouden wordt en je wordt veronderstelt de snelste route te kiezen en geen tijd onderweg te verliezen met bijvoorbeeld foto's nemen. (Bij storingen worden de reistijdlimieten aangepast.) Bij te laat uitchecken is de reis onvoltooid en wordt er meteen voor een nieuwe reis ingecheckt. Het is niet zo dat als je eenmaal je daglimiet hebt bereikt dat je zorgeloos verder kan reizen. Het is daarom van belang om de transacties regelmatig te controleren. Het advies is dan ook om een dagkaart te kopen als je veel ritten maakt. Voor bus- en tramvervoer zijn er aparte daglimieten en wordt een vast tarief gebruikt met enkel één check-in. Met OV-chipkaartervaring in Nederland ken je niet automatisch alle subtiliteiten van de Oyster card.
  • Groot-Brittannië heeft veel museumspoorlijnen die vaak met stoomtreinen worden geëxploiteerd. Er zijn in Noord-Wales vele museumsmalspoorlijnen die op elkaar aansluiten waardoor boeiende rondritten mogelijk zijn.

Internet

Eurostar: www.eurostar.com; informatie over alle Britse spoorwegmaatschappijen en dienstregelingen: www.rail.co.uk en www.nationalrail.co.uk (ook tarieven), met links naar de sites van de diverse maatschappijen (daar weer informatie over eigen tarieven). Stadsvervoer Londen: www.tfl.gov.uk; Binnenlandse treintickets boeken: www.thetrainline.com, www.raileasy.co.uk, www.mytrainticket.co.uk of via vele van de spoorwegmaatschappijen, waarbij www.virgintrainseastcoast.com een goede keus is. Meer info over de Railcards: www.railcard.co.uk; VisitBritain: www.visitbritaindirect.com; langeafstandsbussen: www.nationalexpress.com, nleu.megabus.com, OV-dienstregelingen: traveline.info

 

(Update: januari 2017)

Hongarije

Reizen naar

Hongarije is bereikbaar met meerdere, rechtstreekse dagtreinen (Railjet) vanuit München en Wenen. Ook is er een nachttrein op hetzelfde traject. Ook reizen via Berlijn, Zürich of Praag is een optie. Van daaruit zijn er dag- en nachtverbindingen met de hoofdstad, Budapest.

GYSEV (https://www.gysev.hu/gysev/) onderhoudt lokale verbindingen met Oostenrijk.
Behalve Eurolines, verzorgt ook Orangeways, (goedkope) verbindingen per bus tussen Nederland, Duitsland en Budapest en het Balatonmeer.


Reizen in

Het vrij sterk vertakte Hongaarse spoorwegnet wordt goed bediend door snelle en gerieflijke IC- en EC-treinen ). Hiervoor geldt, in het geval van de IC, een toeslag van maximaal 735 Ft (€ 2,50) en in elk geval een reservering van 550 Ft. (ca. € 2).

Voor deze treinen bestaat ook een geld terug bij vertraging regeling.

Daarnaast zijn er de Interpici (IP, de 'kleine' intercity), de gyorsvonat (sneltrein, soms ook met toeslag) en de szemelyvonat (stoptrein). Het comfort hiervan is niet altijd ideaal.
Hongaarse treinkaartjes zijn relatief goedkoop. Ze kunnen ook al ver van te voren worden gekocht, en het kan ook via Internet. De Hongaarse spoorwegen geven speciale toeristenkaarten uit. Kinderen en jongeren tot 26 jaar kunnen aanzienlijke kortingen krijgen; senioren reizen gratis in het OV (alleen tweede klas en IC-toeslagen moeten wel betaald worden). Op een aantal regionale lijnen geldt een korting van 25% op de tarieven voor een enkele reis.

Een Klub Card, die een half jaar of een jaar geldig is, geeft een korting van 50%. Kosten maximaal 34900 Ft (€ 110,-)

Binnenlandse kaartjes zijn veel voordeliger dan internationale kaartjes, behalve als u naar een bestemming vlakbij de grens reist. Omdat Hongarije geen retourtjes kent, kan het dan voordeliger zijn een retourtje tot het eerste station over de grens te kopen en net voor de grens op uw bestemming uit te stappen.
Een kaartje in de trein kopen kost 500 Ft (€ 1,70) meer. Vele internationale treinen (vele EC-treinen, nachttreinen naar de Balkan en een enkele IC-trein) zijn echter niet toegankelijk met binnenlandse kaartjes. Het is ook niet toegestaan om in dezelfde trein met gesplitste kaartjes (binnenlands en internationaal) door te reizen.

Omdat het railvervoer vooral op reizen naar of via Boedapest gericht is, is het reizen per bus soms handiger. Bussen zijn over het algemeen net zo goedkoop en snel en rijden frequent. Wel komt het voor dat bussen vaak vol zijn, op tijd een kaartje (online) kopen is aan te raden, al wordt een buskaartje meestal, cash, bij de chauffeur gekocht.

De nationale busmaatschappij is Volanbusz, de paraplu voor de 28 regionale en nationale busmaatschappijen. Deze biedt kortingen, maar daar heeft u weinig aan als u geen student, oudere of gehandicapte bent. Interessanter zijn de jaar, maand- en halve maandkaarten, die u per traject of per regio kunt kopen. Een speciale pas is wel vereist. Prijzen lopen op tot €2600,- voor een jaarkaart.


Tips

Balatonmeer en omgeving. Er zijn speciale aanbiedingen voor reizen van en naar het Balatonmeer. Zo is er een Balaton-dagkaart, of Balaton-mix, die een binnen drie dagen of twee binnen zeven dagen geldig zijn. Er zijn speciale tarieven voor kinderen en families. Tussen de meeste steden aan het meer varen boten, zodat u zonder omreizen gemakkelijk aan de overkant komt. Op enkele van de boten is ook de dagkaart geldig. Overigens, treinen van en naar het meer kunnen ’s zomers overvol zijn.

In het noorden en in het zuidwesten zijn vele smalspoortreintjes te vinden, die vrij regelmatig hun dienst rijden. Op het smalpoor geldt een apart tarief. Ook zijn er, in de zomer, een aantal stoomtreintrajecten, bereden door MAV-Nostalgia zie: www.mavnosztalgia.hu. Deze zijn te vinden aan de noordkant van het Balatonmeer en in de Donaubocht tussen Budapest en Szob of Esztergom.

Mooie steden zijn Miskolc, Esztergom, Eger en Szeged.


Internet

De website van de Hongaarse spoorwegen MÁV: www.mav-start.hu/  / http://elvira.mav-start.hu/
Busvervoer:
http://www.orangeways.com/en/   /  http://www.volanbusz.hu/en/

http://ujmenetrend.cdata.hu/uj_menetrend/en/index.php/


(Datum update: 27-12-2015)

Ierland

Bray station 2015 06 23 IvdW

Reizen naar

Je moet vanuit Nederland ten minste twee keer het water overbruggen om Ierland te bereiken en dat vergt al met al behoorlijk wat tijd. Ook is Ierland rechtstreeks te bereiken met veerboten vanaf de Franse havens van Cherbourg en Roscoff, maar dat vergt eerst een lange reis door België en Frankrijk.

Vanuit Groot-Brittannië zijn er voordelige combinatietickets SailRail voor trein en boot te koop, naar ieder Iers of Noord-Iers station en via verschillende veerdiensten. Een enkele reis Londen-Dublin is te koop vanaf £ 46, Londen-Belfast kost £ 54. Jongeren tot 16 jaar betalen de helft.

Reizen in

In Ierland treft u een spoorwegnet aan met voornamelijk verbindingen van en naar Dublin. Op veel intercitylijnen wordt er iedere twee uur of zelfs ieder uur gereden. Voor rondreizen door Ierland is het aan te bevelen om ook naar het nationale busnetwerk te kijken. Er zijn rondreispassen voor zowel bus als trein, met of zonder Noord-Ierland erbij. Een Interrail voor Ierland geldt ook in Noord-Ierland. In Dublin kan voordelig gereisd worden met al het OV met de LeapVisitorCard. (€ 10 voor 1 dag, 3 dagen voor € 19,50 .)

In Noord-Ierland is het spoorwegnet voornamelijk op Belfast gericht. Bus en trein werken er goed samen. Er is een dagkaart voor al het OV in Noord-Ierland voor £ 17,50 - alleen te koop op de chipkaart iLink. Verder een Family and Friends ticket voor 1 of 2 volwassenen en maximaal 4 kinderen voor £ 22. Voor de trein zijn er dagretours met 33% korting bij vertrek na 9:30 en een dagkaart op zondag voor £ 9.

Tips

Fraaie treintrajecten: van Dublin naar Cork, Galway, Roslare, Waterford of Belfast. Tip: combineer de trein met een fraaie wandeling langs de kust ten zuiden van Dublin. Neem in Dublin de DART naar Bray en loop dan langs de kust naar Greystones. Het is een prachtige wandeling met kans op uitzicht op dolfijnen!  Vanaf Greystones kun je dan weer met de DART terug.

In Noord-Ierland is de lijn van Belfast naar (London)derry aan te bevelen, die vlak langs de kust loopt. Nieuw is de enkele jaren geleden heropende spoorlijn van Ennis naar Athenry in het westen van Ierland.

Internet

Treinen en bussen in Ierland: www.cie.ie; Treinen en bussen in Noord-Ierland: www.translink.co.uk; Informatie en tips over reizen van Engeland naar (Noord-)Ierland: www.seat61.com/Ireland.htm , boeken SailRail: www.virgintrains.co.uk of www.loco2.com ; Veerdiensten: irishferries.com (ook voor veerdiensten van/naar Frankrijk).

(Update: januari 2017) 

Italië

ItalieReizen naar

Met vertrek 's ochtends uit Nederland zijn de Italiaanse Alpen, Venetië of Milaan met dagtreinen bereikbaar met twee tot drie keer overstappen in Duitsland en/of Zwitserland. Vanuit Milaan zijn Bologna, Florence en Rome dan nog haalbaar, maar dan wordt het wel laat. Ook een TGV-verbinding via Frankrijk kan handig zijn.

De nachttrein naar München, Bazel of Zürich kan een alternatief zijn; vervolgens 's ochtends verder naar Italië (zie kader Nachttreinen). Andere mogelijkheden: nachttreinen vanuit Parijs naar Nice (met overstap naar Ventimiglia), Milaan, Verona, Venetië of Luxemburg (naar Nice en daar overstappen). In de zomer is er een autoslaaptrein van Düsseldorf naar Verona.

De routes door Duitsland en Zwitserland of Oostenrijk hebben het voordeel dat daar de (Super)Discount-tarieven van toepassing zijn. Vanuit Nederland zijn er naar Italië geen doorgaande Discount-tickets te koop, vanuit Duitsland is er wel de Sparpreis Europa, naar een beperkt aantal bestemmingen en sinds kort alleen nog via Oostenrijk, waaronder ook Rome. Voor langeafstandstreinen naar Italië geldt een reserveringsplicht.

Reizen in

Italië werkt gestaag aan zijn hogesnelheidsnetwerk. De hogesnelheidstrein heet Frecciarossa, Frecciargento of Frecciabianca. Daarnaast zijn er IC- en EC-treinen. Voor al deze langeafstandstreinen gelden er globale prijzen en verplichte reservering. Ook 's nachts zijn er IC-treinen (IC Notte, ICN). De treinen zijn duurder naarmate afstand en tijdwinst toenemen. De overige treinen heten meestal Regionale en zijn toeslagvrij. Met het aanbod Economy of Super Economy kunt u flink besparen op het normale tarief, als u minimaal een dag van tevoren een langeafstandstrein boekt; hoe langer van tevoren, hoe hoger de korting. Voor gezinnen met jonge kinderen kan de beperkt beschikbare “Offerta Familia” interessant zijn: kinderen onder de 15 jaar krijgen 50% korting en anderen 20%. Op zaterdag kun je met 2 voor de prijs van 1 reizen. In hogesnelheidstreinen zijn er nog meer (beperkt beschikbare) aanbiedingen zoals dag- en weekendretours.

Nuovo Trasporto Viaggiatori (NTV), een particuliere spoorwegmaatschappij in concurrentie met de staatsspoorweg FS, rijdt verder met hogesnelheidstrein Italo op de routes Turijn – Milaan – Bologna – Florence – Rome – Napels – Salerno en Venetië – Padua – Bologna – Florence – Rome – Napels – Salerno. Deze maatschappij heeft eigen tarieven en Interrail is niet geldig op op de NVT-treinen.

Tips

  • Italië is erg bergachtig. De hoofdspoorlijnen lopen door de Povlakte en langs de kusten. Voor zover ze door de bergen gaan, zijn er veel tunnels. De tunneltrajecten zijn vaak aangelegd ter vervanging van een oude, bochtige spoorlijn. Soms is die oude lijn nog in gebruik, zoals tussen Bologna, Florence en Rome. Met stoptreinen en wat geduld is zo meer van het landschap te zien.
  • Mooi zijn de kustlijnen en de bergtrajecten. De binnenlanden van Zuid-Italië zijn nog ongerept. Liefhebbers van smalspoor moeten beslist naar Potenza en Cosenza in Calabrië. Rondom de Etna op Sicilië rijdt ook een smalspoortrein. Ook op Sardinië rijden er nog smalspoorlijnen in reguliere dienst en als toeristische trein (en ).
  • Via Zernez in Zwitserland kunt u met de postbus over de Ofenpass naar het Italiaanse Mals, vanwaar de Vinschgaubahn naar Bozen rijdt. In Bozen is een kabelbaan naar Oberbozen, vanwaar de Rittnerbahn over een hoogvlakte naar Klobenstein rijdt. Een dagkaart Südtirol kost € 15 of in aansluiting op een treinticket met de EC over de Brenner € 5 (DB-loket of EC-conducteur).
  • In de grensstreek met Zwitserland is er de mooie metersporige Centovalli-spoorweg Locarno - Domodossola.

Internet

De Italiaanse nationale spoorwegmaatschappij FS: www.trenitalia.com; smalspoor rond de Etna: www.circumetnea.it; spoorlijn rond de Vesuvius www.vesuviana.it; spoorwegen in Calabrië: www.ferroviedellacalabria.com; Vinschgaubahn: www.vinschgauerbahn.it; Rittnerbahn: www.ritten.com/de/ritten-erleben/rittner-bahn; OV-dienstregeling Zuid-Tirol: www.sii.bz.it. NTV: www.italotreno.it

Tip van redacteur Peter Oosterling: 

Gal-li-poli

Voor een wandeling door Galliplo, zie deze link.

Reizend door de hak van Italië (streeknaam Puglia) kun je niet om de heilige Nicolaas heen; hier San Nicola genoemd. Bijna elke stad of dorp heeft wel een kerk of kapel die aan deze heilige is gewijd, met de basiliek van Bari als belangrijkste trekpleister. Het verhaal wil dat enkele kooplieden begin elfde eeuw hoorden dat de Venetianen van plan waren de relikwieën van de heilige te gaan roven in Myra, in Turkije. En dat terwijl Nicolaas tijdens zijn verblijf in Bari in de 4e eeuw hún stad had aangeduid als zijn laatste rustplaats. Dat mocht niet gebeuren en zij zeilden naar Myra, verschalkten de Venetianen en gingen er vandoor met de stoffelijke resten van de heilige. Op 8 mei 1087 kwamen ze met San Nicola aan in de stad. Nog in datzelfde jaar begon Bari met de bouw van de Sint-Nicolaasbasiliek, een majestueus bouwwerk in Apulisch-Romaanse stijl.

Op het heerlijk rommelige station Bari Sud Est zag ik dat de regionale trein- en busvervoerder Ferrovie del Sud Est de langskomende dieseldrie ook al te had vernoemd naar deze heilige. Dat bleek ook het geval bij de twee overige treinen uit deze kleine serie van drie. Had de Poolse bouwer PESA hier de hand in of was het toch een eenkennig eerbetoon van de FSE? Hoe zuidelijker ik kwam hoe ouder het FSE-materieel, hoe vervelozer de stations en hoe luchthartiger het bedrijf met de dienstregeling omsprong. ‘s Avonds rekende ik gemakshalve maar met minimaal een half uur vertraging. Viel het nooit echt tegen.

Mooie treinreizen zijn de rit van Alberobello – Martina Franca en die van de barokstad Lecce naar Gallipoli aan de Ionische Zee. In de Valle d’Itria met het aantrekkelijke Alberobello als centrum staan talloze witgekalkte trulli met hun kenmerkende stenen puntmuts. Deze bouwsels waren aanvankelijk niet meer dan een schuilgelegenheid voor de op het stenige, hete land werkzame boeren. Trulli werden zonder cement gebouwd, zodat bij de nadering van de belastinginspecteur de landeigenaar de bouwsels snel kon slechten. Inmiddels zijn vele omgevormd tot heuse (gemetselde) woonpaleisjes. In Alberobello is een van de twee grote trulliwijken uitgegroeid tot één verzameling toeristische bedrijfjes.

Ook in Lecce delen de staatsspoorwegen en de FSE het station en liggen de perrons van FSE het verst af van de centrumzijde. Per station verschilt de vermelding van de FSE-vertrektijden op het vertrektijdenbord in de hal. Op het ene station gebeurt dat wel en op het andere weer niet. Na in Lecce een retourtje voor Gallipoli bij een winkeltje in de stationshal te hebben gekocht, loop ik door de onderdoorgang naar het FSE-perron. De verkrijgbaarheid van kaartjes is ook telkens weer anders. Zo kun je op Bari Centrale op het FSE-perron bij de kiosk kaartjes voor trein en bus kopen, almede uit kleine, groene automaten. Deze dienen overigens ook om kaartjes af te stempelen (inchecken). In Lecce zijn de perrons kaal.

Ingestapt in de hoekige diesel-een (bouwjaar 1958) krijg ik van de conducteur de vraag waar ik naar toe ga. Mijn antwoord Gallipoli corrigeert hij onmiddellijk; het is Gal-li-poli. Tijdens de rit door het stoffige, stenige landschap neurie ik op het kadeng-kadeng Gal-li-poli, Gal-li-poli. Ook hier staan verspreid vele stenen schuilhutten. De casella of casedda hebben anders dan de trulli geen puntmuts, maar een hoge of lage stompe kegel als dak. Op afstand doen ze denken aan de bovenkant van een molen die van de wieken is ontdaan. Op de stationnetjes die we aan doen staat vaak verspreid oud materieel letterlijk weg te roesten.

Het station van het oorspronkelijk Griekse Gallipoli – kàli pòlis, mooie stad – ligt niet op het eiland waar de stad zich tot in de 18e eeuw heeft ontwikkeld. In 1785 besloot het stadbestuur de stad verder op het vasteland uit te bouwen. Naar het centrum wandelend valt het nauwelijks op dat de beide stadsdelen door een brug met elkaar zijn verbonden.

Aanbeveling: gebruik de lunch of het avondeten op een van de terrassen langs de ring met de witte huizen rondom het centrum en langs de zee.

(Update: januari 2017)

Kanaaleilanden (Guernsey en Jersey)

Reizen naar

Met de Franse TGV vanaf Parijs naar de Franse havenstad St. Malo (overstappen in Rennes).
In St. Malo ligt de boot-terminal (Gare maritime du Naye) pal ten zuiden van de
historische oude staden op ca. 2,3 km loopafstand van het station. De stadsbus-ringlijn Navette Coeurs de Ville vertrekt vanaf het stationsplein en kan je dichterbij brengen. Zie voor (alle) stadsvervoer St-Malo: http://www.ksma.fr/

De veerdiensten worden onderhouden door de snelle catamarans van Condor Ferries. Reserveren is verplicht, ook als voetpassagier.
De dienstregeling van Condor Ferries is meer dan gemiddeld storingsgevoelig. Houd hier ernstig rekening mee; vooral bij de terugreis als er nog aansluitingen gehaald moeten worden (“liever een boot eerder”).
Aan boord van de veerboot kan men Euro’s omwisselen naar Britse ponden tegen een ongunstige koers. Dat kan men beter op de eilanden doen.

Reizen in

Guernsey

In de hoofdplaats St. Peter Port ligt op ca. 1,5 km loopafstand van de boot-aankomst de “busterminus” waar alle buslijnen samenkomen. Halverwege deze loopafstand ligt de Tourist Information waar men ook geld kan wisselen.
Het dienstregelingenboekje kan men gratis verkrijgen bij de Tourist Information, de busterminus en kan men ook op veel andere plaatsen (w.o. vrijwel alle horeca) gratis meenemen.
Elke opstap van de bus kost één pond, ongeacht of het is naar de volgende bushalte of naar het eindpunt.
Zie ook
www.buses.gg

Tips:
*Een aanrader voor een mooi overzicht van het eiland is een ritje met de ringlijn 91 (rechtsom) en/of 92 (linksom).
*Een absolute “must see” is de wandeling bovenlangs de kliffen van de zuidkust. Het wandelpad ligt over de hele lengte op een wandelbare afstand van de ringlijn.

Jersey

Het busstation in de hoofdstad St. Helier (“Liberation Station”) ligt op ca. 1 km loopafstand van de boot-aankomst.
Het lijnennet bestaat uit wielspaken van/naar St.Helier; de lijnen hebben onderling weinig verband. De frequenties zijn matig; reizen vereist daardoor planning.

Het dienstregelingenboekje is gratis te verkrijgen op het busstation en bij de naastgelegen Tourist Information.
Zie ook:
www.libertybus.je

Tip:
Vanuit St. Helier naar het westen lopen enkele buslijnen samen gelijk op tot aan het gemoedelijke kustplaatsje
St. Aubin. Pas daarna waaieren deze lijnen uit naar hun eindpunten. Samen met de mooie omgeving maakt dat St. Aubin tot een aantrekkelijk verblijfsalternatief boven het drukke en stedelijke St. Helier waarmee niettemin een goede verbinding blijft bestaan.

(Datum update: 22-12-2015)

Luxemburg

Reizen naar

Met overstap in Brussel (minimaal eenmaal per uur een intercity of eurocity naar Luxemburg-stad) of Luik-Guillemins (elke twee uur een IR door de Ardennen naar Troisvierges, Clervaux, Kautenbach, Ettelbruck, Mersch en Luxemburg-stad). Benelux-Weekend en jongerenkorting leveren 40% resp. 35% korting op. Bij de NMBS is de Escapade (meerdaags retour België – Luxemburg voor € 50, 2 personen € 71, 3 personen € 92) beschikbaar.

Reizen in

Er rijden bijna alleen maar stoptreinen. Wel zijn er sneltreinen tussen Luxemburg-stad, Clervaux en Troisvierges en op de lijn naar Wasserbillig (–Trier). De meeste treinen rijden elk uur volgens hetzelfde patroon.

Het binnenlandse tariefsysteem is enorm eenvoudig: een kuurzzäitbilljee (een netkaart die 2 uur geldt) kost € 2 (tien voor € 16) en het dagesbilljee (dagkaart) € 4 (vijf voor € 16). Deze kaartjes gelden in de trein én de stads- en streekbussen; in de trein zijn ze niet geldig tot de grens, maar wel tot het laatste station voor de grens, ook als uw trein daar niet stopt. Deze kaarten zijn te koop in bij de stationskiosken. Kinderen onder de 12 reizen gratis. Voor in het weekend is er het Saar-Lor-Lux-Ticket: een dagkaart (maximaal 5 reizigers) voor Luxemburg, het Saarland (Duitsland) en Lotharingen (Frankrijk): eerste persoon € 24, medereizigers € 10. Het Rheinland-Pfalz-Ticket Lux geldt in Rheinland-Pfalz, Saarland en Luxemburg en kost € 30 voor de eerste persoon, max. 4 medereizigers € 6 p.p.

Tip

1000 km Lëtzebuerg – gids met 43 wandelingen en 14 fietstochten van stations tot station in Luxemburg, incl. kaarten; routebeschrijvingen in het Frans, Duits en Engels. Uitgave: CFL, € 29. Verkrijgbaar via o.a. de website van de Luxemburgse spoorwegen.

Er is snelle rechtstreekse busverbinding tussen Luxemburg en Saarbrücken die veel sneller is dan de trein.

Internet

Luxemburgse spoorwegen: www.cfl.lu; OV-planner voor Luxemburg: www.mobiliteit.lu.

(Datum update: 9-1-2017)

Noorwegen

Reizen naar

Vanaf Kopenhagen is Oslo overdag in dik 8 uur met de trein te bereiken, met minimaal een overstap in Göteborg (zie www.sj.se). Alternatief is om vanuit het Duitse Kiel rechtstreeks met de Color Line naar Oslo te varen (duur 20 uur). Of vanuit Denemarken: Kopenhagen-Oslo (DFDS), Hirtshals–Kristiansand en Hirtshals–Larvik (beide Color Lines) en Frederikshavn–Oslo (Stena). Het noordelijke Narvik is per trein alleen via Zweden bereikbaar (rechtstreekse nachttrein vanuit Stockholm, zie ook hiervoor www.sj.se). Plekken zoals de Noordkaap zijn ook het beste via Zweden te bereiken per trein en bus.

Reizen in

In het zuiden speelt de trein de hoofdrol. De afstanden kunnen groot zijn; er rijden comfortabele nachttreinen tussen Oslo en Trondheim en tussen Trondheim en Bodø. Ten noorden van Bodø rijden er langeafstandsbussen tot de Noordkaap en de Russische grens. In de dienstregeling van heel lange busroutes zit op een geschikt moment een matstopp: een stop voor een maaltijd bij een kro (restaurant).

Langs de Noorse kust varen er twee bijzondere veerdiensten: De Flaggruten (Bergen–Stavanger) en de Hurtigruten (Bergen–Kirkenes). Deze laatste is een prachtige zevendaagse vaartocht waarbij veel lokale havens worden aangedaan. Voor de zomer moeten hutten lang van te voren gereserveerd worden. Hoe vroeger je boekt, hoe lager bovendien de (doorgaans forse) prijs – maar er zijn soms ook voordelige last-minutes. Elke Noor moet dit eens in zijn of haar leven gedaan hebben…

In de steden kun je het best reizen op een dagkaart. Daarbuiten enkeltjes en meerrittenkaarten als je met meer of vaker reist. Het tarief is overal gebaseerd op zones. Op kleinere stations staan kaartautomaten die creditcards accepteren. Staat er geen automaat, koop dan een kaartje bij de conducteur. Via internet en de NSB app is ook heel veel mogelijk (www.nsb.no).

Tips

In Oslo is er een metrolijn naar Frognerseteren; dat ligt hoog in de heuvels met uitzicht op de baai.

Tram- en metrolijnen brengen je naar de natuur. Daar kun je meestal na een korte wandeling in een meer gaan zwemmen. (Wel even vooraf uitzoeken op de kaart). Een boottocht naar de eilanden in de fjord is de moeite waard.

De spoorlijn tussen Oslo en Bergen neemt een bergpas die ver boven de boomgrens ligt, wat spectaculaire uitzichten oplevert. Tussen Myrdal en Flåm is er een spoorlijn die veel toeristen trekt. Na een spectaculaire afdaling naar de fjord nemen de meeste toeristen de boot terug naar Bergen. Dit is een van de weinige treinen met een toeslag, zelfs met een Interrail ticket.

Voor een aantal treinen zijn goedkopere Minipris tickets verkrijgbaar, vanaf NOK 249 (ca. € 28). Te krijgen tot één dag voor vertrek via internet, de NSB-app en kaartautomaten.

Noorse treinen kennen geen eerste klas. Maar voor NOK 90 (9,50 €) extra reis je wel in Komfort klasse, met een gereserveerde stoel, gratis koffie en thee en gratis kranten.

Staat er geen kaartautomaat op het perron, stap dan in het rijtuig met conducteur en koop bij hem of haar een kaartje: dit staat aan de buitenkant aangegeven.

Zelf het Noorderlicht zien? Daarvoor is het noordelijke Tromsø een goede uitvalsbasis. Vanuit Narvik rijdt daar een bus naartoe, die aansluit op de trein uit Boden/Stockholm.

Op de terugweg naar Nederland biedt de combinatie van veerboot en trein veel tijdwinst. Vanuit Oslo de avondferry naar Kopenhagen (de aanlegsteiger ligt op loopafstand van het centraal station) en de volgende ochtend vanuit Kopenhagen de trein naar Hamburg en verder (hier ligt de veerboot op loopafstand van station Nordhavn). In Kopenhagen is 2 uur ruim voldoende voor de transfer. Helaas haal je op de heenweg vanuit Nederland niet nog dezelfde dag de veerboot vanuit Kopenhagen.

LEZERSTIP:

Een Noors paradijsje

Een prachtig wandelgebied ligt rond het dorp Asker, eigenlijk een buitenwijk van Oslo. Je kunt rond het meer Semsvann wandelen en er zwemmen, maar ook de berg Skaugumsåsen opklauteren – met prachtige uitzichten over de Oslo fjord. En eventueel nog even naar de Noorse kroonprins zwaaien die er met zijn gezin vlak naast woont. De sneltrein (lijn R10) brengt je in 20 minuten van Oslo S naar Asker; vanuit het busstation (naast het treinstation) neem je bus 706 naar halte Vøyen op de weg Semsveien. Loop ca. een half uur langs Semsveien om Semsvann te bereiken. Vraag de buschauffeur zonodig de weg. Zie voor de busroute http://bit.ly/1P2HOPi.
Jaap Rodenburg

Internet

Via internet is bijna alle wenselijke informatie te vinden. In de grote stations van Scandinavië en sommige winkels zijn er kiosks met wifi. Hiervoor kan bij de automaat een tijdticket met code gekocht worden voor minimaal 30 kronen (40 minuten) die overal gebruikt kan worden. In Noorwegen hebben de meeste treinen naar en van Oslo wifi.

Voor de trein is er nsb.no en voor (expres-)bussen nor-way.no.

Veerbootdiensten:

In en rondom Oslo staat alle info op ruter.no: metro (T-bane), tram (trikk), bus en boot

(Update:februari 2017)

Oostenrijk

Naar Oostenrijk reizen
Oostenrijk is niet zonder over te stappen per trein vanuit Nederland te bereiken. De route naar de Alpenstaat is afhankelijk van uw bestemming. Als u naar Tirol, Salzburg, het Salzburgerland of Karintië gaat, dan gaat de route via München.  Naar Wenen reist u vaak het snelst via Passau. 's-Nachts naar Oostenrijk is nog steeds aantrekkelijk: vanuit Düsseldorf rijdt de Oostenrijkse Nightjet naar Innsbruck en Wenen. In de (grote) knooppunten Innsbruck, Wörgl, Salzburg, Villach, Linz en Wenen is er aansluiting op lokale (smalspoor) treinen en bussen naar veel vakantiebestemmingen.

Naar en van Innsbruck
Utrecht Centraal             v. 07.04 (ICE 121)
Köln Hbf                              a. 09.12
Overstappen op hetzelfde perron
Köln Hbf                              v. 09.55 (ICE 515)
München Hbf                   a. 14.27
Overstappen
München Hbf                   v. 15.34 (EC 83)
Wörgl                                   a. 16.44, overstap richting Kitzbühel-Zell am See
Innsbruck Hbf                   a. 17.18

Innsbruck Hbf                   v. 10.40 (EC 286)
Wörgl                                   v. 11.14, overstap vanuit Zell am See-Kitzbühel
München Hbf                   a. 12.27
Overstappen
München Hbf                   v. 12.42 (ICE 626/826)
Frankfurt (Main) Hbf     a. 16.04
Overstappen
Frankfurt (Main) Hbf     v. 16.27 (ICE 122)
Utrecht Centraal             a. 20.00

Naar en van Wenen
Utrecht Centraal                             v. 08.33 (ICE 105)
Frankfurt (Main) Flughafen        a. 11.49
Overstappen op hetzelfde perron
Frankfurt (Main) Flughafen        v. 12.02 (ICE 27)
Wien Hbf                                            a. 19.09

Wien Hbf                                           v. 08.50 (ICE 28)
Frankfurt (Main) Hbf                     a. 15.36
Overstappen
Frankfurt (Main) Hbf                     v. 16.27 (ICE 122)
Utrecht Centraal                             a. 20.00

De heen- en terugreis is vrijwel altijd het voordeligst met een Sparpreis Europa. Zie voor meer informatie de rubriek Sparpreis.

In Oostenrijk reizen
Het is in Oostenrijk goed reizen met het openbaar vervoer. In de meeste vakantiegebieden rijden regionale treinen en bussen. De frequenties zijn echter niet altijd even hoog, informeer daarom op internet, het plaatselijke (bus)station of toeristeninfo naar het lijnennet en de dienstregeling. De hoofdstad Wenen heeft een uitstekend netwerk van regionale treinen, metro's, trams en bussen.

Naast de gewone enkeltjes en retours bieden de Oostenrijkse spoorwegen ook goedkope kaartjes aan. Het Einfach-Raus-Ticket is een dagkaart die op zaterdag of zondag geldig is in alle regionale treinen van de OeBB (niet in Railjet, IC en EC). De prijs is afhankelijk van de grootte van het reisgezelschap. Wilt u een wat verder gelegen stad bezoeken, dan kan een SparSchiene-ticket aantrekkelijk zijn. Dit kaartje is alleen online te koop en alleen geldig in de treinen die op het biljet  zijn aangegeven (treinbinding).
Veel  vakantieregio's hebben een regionale OV-pas. In de grotere steden is een dagkaart voor het stedelijk openbaar vervoer te koop.

Tip
Ost Tirol. Het gebied rond Lienz hoort wel bij Tirol, maar ligt erg afgezonderd van bijvoorbeeld de Tiroler hoofdstad Innsbruck. De spoorlijn van Spittal-Milstättersee naar San Candido en Fortezza in Italië (Drautalbahn) loopt door het gebied. In Spittal-Milstättersee stoppen de langeafstandstreinen van Salzburg naar Villach, een aantal keren per dag van en naar München.

De stad Linz ligt aan de Donau tussen Salzburg en Wenen. De Hauptplatz is erg leuk en vanaf dit plein vertrekt de tram (Pöstlingbergbahn) naar de Pöstlingberg. Hier heeft u een mooi uitzicht op de omgeving.

Oostenrijk heeft zijn eigen Betuwe. In het oosten van Stiermarken en in het Salzburgerland in de omgeving van Bramberg staan in het voorjaar de appelbomen in bloei. Het is er niet vlak, maar op de fiets is het er dan erg mooi.

Handige webadressen
www.oebb.at - Oostenrijkse bondspoorwegen, reisplanner, treinkaartjes (o.a. SparSchiene-ticket)
www.westbahn.at - treinvervoerder tussen Wenen en Salzburg
www.postbus.at - streekbussen, reisplanner, informatie over buskaartjes
www.wienerlinien.at - openbaar vervoer in Wenen
www.linzag.at - openbaar vervoer in Linz

(Bijgewerkt januari 2017)

Polen

Reizen naar

De reis naar Polen kan zowel overdag als ’s nachts gemaakt worden. Het is mogelijk om bij een vroeg vertrek vanuit Amsterdam, Amersfoort of Hengelo, via Berlijn, nog ’s avonds in Poznań of Warschau aan te komen en aansluitend een nachttrein naar elders in Polen te nemen. Ook vanuit Szczecin vertrekken veel nachttreinen, maar de verbinding vanuit Berlijn kost extra overstappen en is tijdrovend.
De malaise bij de internationale nachttreinen heeft er voor gezorgd dat de Jan Kiepura niet meer rijdt vanuit Nederland. Deze vertrekt nu vanuit Keulen, maar afhankelijk van waar u woont, kunt u ook de instapopties via Enschede (Dortmund), of Venlo (Düsseldorf, Hamm) kiezen.

Met de nachttrein kan ook worden doorgereisd naar Wrocław (via Poznań) en naar Kraków. Voor Zuid-West en Zuid-Polen bestaan ook regionale alternatieven, via de grensovergang Görlitz.
Maakt u gebruik van alleen de regionale treinen of de TLK, dan is het voordelig om de reis te splitsen: een kaartje volgens het (hoge) internationale tarief tot het eerste station in Polen (b.v. Szczecin) en dan verder met een kaartje volgens het Poolse tarief, tenzij u met zowel met de regionale als langeafstandstreinen reist.
Polen is ook uitstekend per lange afstandsbus bereikbaar. Naast Eurolines of Ecolines kunt u vanuit Nederland of Duitsland ook met PolskiBus, Orbis, Gullivers of Simple Express/Postbus reizen. In sommige gevallen zijn de tarieven verassend goedkoop.

Reizen in

In Polen zijn diverse treinmaatschappijen. De aloude nationale spoorwegmaatschappij PKP kent een intercity- en een regionale poot. Daarnaast zijn er nog een zevental regionale spoorbedrijven.

Polen kent inmiddels zes soorten treinen en tarieven van goedkoop naar duur: stoptrein (R,of REG of osobowy), de Interregio (IR), sneltrein (TLK), de InterCity (IC; Pospieszny), de (flink duurdere) Express-treinen (EIC), en de onlangs geïntroduceerde (ExpressIntercityPremium).

Deze laatste, snelle Pendolino-treinen rijden tussen Warschau en Gdansk, Wroclaw, Katowice en Krakow.

Voor deze trein en ook de EIC/IC, de internationale treinen en de TLK geldt een verplichte plaatsreservering, voor de expresstreinen bovendien een toeslag. Voor de EIP geldt dat zelfs dat u zonder kaartje en reservering niet mee mag, alsnog kopen bij de conducteur kan niet. Alleen stoptreinen en de Interregio zijn nog gevrijwaard van reserveringen of toeslagen.

Aanbiedingen van PKP Intercity en de regionale tak, de Przewozy Regionalne zijn er te kust en te keur, o.a. voor rondreizen, senioren, weekendreizigers, vroege en late beslissers. Vrijwel alle kaartjes zijn inmiddels aan het loket, maar ook online en soms, via de mobiele telefoon te koop.
Voor de EIC en EIP bestaat er de SuperPromo, met diverse kortingen. Wel maximaal 30 en minimaal 15 dagen voor vertrek aanschaffen. In alle snelle treinen, behalve de regionale, kan het ruim van te voren kopen van de kaartjes door middel van het
Wcześniej Offertot 30% voordeel opleveren.
Families en groepen van twee tot vijf personen, kunnen met een Family Ticket of een Bilet Rodzinny een korting krijgen van 30%.

Het Bilet Weekendowy Max van PKP Intercity van 154 PLN (złoty) (ca.€ 38) geldt in de weekenden op EIP, EIC, IC en TLK. Het gewone Bilet Weekendowy van 79 PLN (ca.20 euro) is alleen geldig in IC en TLK.
Voor de regionale stop- en sneltreinen van de PKP (Osobowy/Pospieszny) zijn er diverse kortingen. Voor rondreizen bestaat het Bilet Turystyczny, geldig van vrijdag 18.00 uur t/m maandag 6.00 uur, bij alle regionale vervoerders, en kost 45 PLN(€ 11).

Er is ook een kaart voor drie dagen binnen 2 maanden in alle regionale treinen: het Regio Karnet (75 PLN, € 18).

Verder bestaan ook nog het Bilet Wycieczkowy (excursiebiljet): enkel of retour, maximaal 200 km, 15% korting, geldig van vrijdag 20.00 t/m zondag 24.00 uur en rond feestdagen; en het Bilet Tam i Powrót, retour met 15% korting op de volle prijs (geen kilometergrens).
De Karta Seniora geeft (op de meeste tijden) 30% korting voor 60+‘ers op binnenlandse enkele reizen; geldig in alle binnenlandse treinen.

Let goed op de beperkingen van deze kaarten voor bepaalde soorten treinen. Alle rondreiskaarten zijn geldig tot het grenspunt.

Ook doordat er meerdere maatschappijen op het Poolse spoor rondrijden zijn kaartjes van de ene vervoerder niet zo maar geldig in die van een ander. Let daar dus op bij aankoop. Dit zorgt er ook voor dat de verschillende vervoerders ook verschillende kortingskaartjes aanbieden. Ook zijn kaartje gekocht voor EC/IC of exprestrein op hetzelfde traject niet geldig in de lokale trein, en omgekeerd. Wel verkopen veel vervoerders doorgaande kaartjes als de reis deels met een andere vervoerder is.

Meer en meer lokale spoorlijnen worden gesloten of slechts twee keer per dag bereden; de bus wordt dan ook belangrijker. Inmiddels zijn vrijwel alle, oude, rammelende en stinkende exemplaren wel van de weg gehaald, en reizen per bus in Polen is soms sneller, goedkoper en comfortabeler dan de trein, zeker voor afstanden tot 100 km. Inmiddels zijn er, naast de PKS, diverse particuliere en moderne busmaatschappijen, zoals PolskiBus, dat uitsluitend kaartjes via Internet verkoopt.
Bussen rijden (ook in het weekend) frequent en zelfs de kleinste gehuchten worden bediend. Bij het plaatselijke (PKS) busstation is informatie te vinden en worden kaartjes verkocht. Staan in de bus kunt u voorkomen door uw kaartje van te voren aan te schaffen.
Het tarief werkt net als bij de trein: Osobowy en Przypieszony kennen het goedkoopste tarief, Pospieszny het duurdere en Express-bussen het duurste tarief (met verplichte plaatsbespreking). Ook de Poolse spoorwegmaatschappij PKP zet hier en daar bussen in; doorgaande treinkaartjes zijn geldig (stoptreintarief).


Tips

* In het uiterste Zuid-Oost hoek van het land is er groot nationaal park, Bieszczady, met veel ongerept bergnatuur met wolven, beren en wisenten (Europese bisons). Dit nationaal park is in de zomer per trein bereikbaar (de spoorlijn Zagórz - Łupków) en er is een toeristische bosspoorweg met meerdere trajecten. Er rijden diverse buslijnen door het gebied.


Internet

Intercityverkeer: www.intercity.pl.
Regionale treinen:
http://www.przewozyregionalne.pl/
Het Poolse busverkeer:
www.polskibus.com/en/  /  http://www.simpleexpress.eu/en/  / http://www.luxexpress.eu/pl/

Poolse busreisplanners:  www.rozklady.com.pl  / http://www.voyager.pl/portal/a_bus_en.html (ook kaartjes)

Poolse treinplanner (Engels):  rozklad.sitkol.pl/bin/query.exe/en

Poolse planner (trein en bus): http://en.e-podroznik.pl/ (ook kaartjes)


(Datum update: 24-12-2015)

Portugal

Reizen naar

Portugal is vanaf Nederland bereikbaar in net 24 uur: Thalys naar Parijs Gare du Nord, TGV van Gare Montparnasse naar Irún, hoteltrein naar Lissabon. Tot medio 2017 is de overstap in Parijs op de heenweg krap en op de terugweg onmogelijk, waardoor er overnacht moet worden; daarna is het dankzij de opening van de HSL naar Bordeaux voor de meesten goed te doen. Voor alle deeltrajecten geldt: Vroeg boeken biedt de meeste kans op korting. Vanuit Spanje rijdt er nog tweemaal daags een sneltrein Vigo–Porto (in het noorden), en een hoteltrein Madrid–Lissabon. Meer mogelijkheden bieden snelbussen: Vigo–Porto, Madrid–Salamanca–Guarda–Porto, Madrid–Mérida–Lissabon, Sevilla–Faro. Let op het uur tijdsverschil!

Reizen in

Het lange-afstandsverkeer wordt verzorgd door Intercidades, en (op de as Braga–Porto–Coimbra–Lissabon–Faro) topproduct Alfa Pendular. Voor beide is reserveren verplicht; er geldt een hoger tarief en toeslag op Interrail. Regional-stoptreinen (tweede klas) en hier en daar een Interregional vullen het schaarse spoornet aan. Snelbussen (expressos) zijn een veelgebruikt alternatief.

Lissabon heeft een frequent Urbanos-voorstadsnet (tweede klas), met verbindingen naar Estoril, Cascais, Sintra, Alverca, Vila Franca de Xira, Azambuja, en (via een spectaculaire brug over de Taag, met voorstadstreinen van Fertagus ipv CP) naar de zuidoever en Setúbal. Bijna elke windstreek heeft een eigen vertrekstation! Er zijn diverse dagpassen. Voor € 15 (plus 50 cent voor een chipkaart) is bij CP het Título Train & Bus verkrijgbaar, een dagkaart voor de spoorlijnen naar Sintra en Cascais (incl. Oriente), plus vrijwel alle bussen van Scotturb, maar niet de tram van Sintra naar de kust. Hiermee is het gebied ten westen van Lissabon prima te verkennen.

Ook Porto heeft een Urbanos-net, waartoe Braga, Guimarães, Gaia, Espinho en Aveiro behoren, en daarnaast een modern interlokaal sneltramsysteem; allemaal te bereizen met Andante dagkaarten. Vanuit Porto loopt de beroemde spoorlijn door de Douro-vallei, al dan niet te combineren met een boottocht. De aansluitende smalspoorlijnen zijn helaas gesloten; het iets zuidelijker gelegen Vouga-lijntje Espinho–Aveiro is gesloten tussen Oliveira de Azeméis en Sernada do Vouga.

Net als in Spanje geldt ook voor Portugal dat losse kaartjes praktischer zijn dan een pas, behoudens rond de beide grote steden.

Tips

Een bijzondere ervaring is de hoteltrein Lusitania tussen Madrid en Lissabon, of de Sur Expreso tussen Irún en Lissabon. Trenhotel staat voor ouderwetse luxe: comfortabele kamers met douche en wc, en uitstekende service. De fameuze restauratiewagen is helaas afgeschaft; er rijdt slechts een barrijtuig mee. Het is niet goedkoop (reserveer Gran Clase), maar bedenk dat je een hotelovernachting bespaart. (Tip van Aad Termorshuizen).

Een bekende toeristische attractie in Lissabon zijn de kabelbaantjes en de oude trams op de lijnen 28 en 12. De nieuwe trams zijn minder leuk daar de ramen vaak beplakt zijn met reclame. Ook in Porto wordt ten behoeve van toeristen een lijn met oude trams geëxploiteerd. Wat minder bekend is de aantrekkelijke tramlijn van Sintra naar de kust (portugalvirtual.pt/_tourism/costadelisboa/sintra/electr.html).

Internet

De Portugese spoorwegen:www.cp.pt; Fertagus: www.fertagus.pt. Snelbussen: www.rede-expressos.pt.


(Bijgewerkt januari 2017)

Roemeniè

Vanuit Wenen en in ruimere mate Boedapest zijn er nachttreinen richting Boekarest (Roemenië).

Reizen in

Roemenië heeft een dichtvertakt spoorwegnet met daarop treinen in drie prijsklassen: De goedkoopste treinen heten Regio (R), iets duurder is IR en het duurst IC. Sommige lijnen worden geëxploiteerd door regionale vervoerders. Kaartjes zijn (vooral aan het loket, houd rekening met rijen) niet duur. Voor IR en IC zijn vooraf kaartjes te koop (reserveren verplicht). Kortingen zijn er voor groepen, op retourtjes en bij vooruit boeken. In Roemenië geldt de Balkan Flexipas (zie Bulgarije).

Internet

Roemeense spoorwegen: www.cfrcalatori.ro

Een goede website voor Roemeense treinreizen is: www.infofer.ro. Een reisplanner met vele gegevens over treinen, tijden, verstrekstaten, stations, etc. Alleen in het Roemeens

Voor regionale treininformatie en -tijden: http://tren.transira.ro/ (alleen in het Roemeens)

(Datum update: 13-3-2013)

Rusland, Oekraïne, Wit-Rusland en Moldavië

Reizen naar

Vanuit Nederland rijdt er geen directe trein naar Moskou of Minsk meer. Vanuit Nederland is de dichtstbijzijnde mogelijkheid in Berlijn of Praag om op de trein naar Minsk, Moskou en Sint-Petersburg te stappen. Deze treinen rijden niet altijd iedere dag.

Wel kunt u in Warschau overstappen naar bestemmingen oostelijker, waaronder ook Kiev. Oekraine en (Wit-)Rusland kennen daarnaast nog andere trein- en ook busverbindingen met vooral Polen en Tsjechië. Mede door de turbulente politieke ontwikkelingen zijn de treinverbindingen via Oekraïne met de Balkan en de EU uitgedund. Deze gaan vaak niet verder dan bijvoorbeeld Kiev.

Moldavie is uiteraard bereikbaar vanuit Rusland en Oekraine, daarnaast zijn er treinen en bussen naar Roemenië

Reizen in

Alhoewel Oekraïne visumvrij is, zijn met name de oostelijke delen van het land en de Krim momenteel ongeschikt om te bereizen. Diverse verbindingen naar en van die twee gebieden zijn geschrapt. Houdt u als u naar Oekraïne het officiële reisadvies van dat moment in de gaten.

De andere twee landen zijn normaal bereisbaar, maar daarvoor moet u wel een visum regelen.

Ruwweg zijn er in de voormalige Sovjet-Unie twee soorten treinen te onderscheiden. De doorgaande lange-afstandstreinen en de lokale treinen (ook wel aangeduid als elektritsjni of mestnyy). De lange-afstandstreinen worden onderverdeeld in Passazjirski ('gewone' treinen), Skory (snellere lange afstandstreinen) en Firmenny (luxe en snelle en private lange afstandstrein). U kunt dan kiezen voor een spalnyy (1e klas), kupe (2e klas), of platskartny (3e klas) kaartje. Inmiddels is er in enkele treinen ook een –prijzig- Deluxe (myagkiy) kaartje.Op regionale verbindingen vindt u soms uitsluitend sidyachyi, oftewel zitplaatsen.

De lange-afstandstreinen bestaan uit slaap-/lig- en zit-coupés in één. Veel van deze treinen rijden voor meerdere dagen. Een extreem voorbeeld is de Transsiberië expres die er zeven dagen nodig heeft om de afstand van Moskou naar Vladivostok af te leggen. Treinen op de zeer lange afstand zijn allen voorzien van een restauratiewagen en in het rijtuig is een Samowar om de reizigers te voorzien van warme thee. Per wagon houdt een begeleider (vaak een vrouw) een streng oogje in het zeil. Sommige treinen rijden niet elke dag.

Ook Rusland heeft inmiddels haar hoge snelheidstreinen. Tussen Moskou en Sint-Petersburg rijdt met 250 km/u. enkele keren per dag de in Duitsland gemaakte Sapsan. Moskou en Nizhnii Novgorod (v/h Gorkii) worden zeven keer per dag verbonden door de even snelle Strizh. Tussen Sint-Petersburg en Novgorod rijdt de Lastoschka. Van Helsinki naar Sint-Petersburg (en terug) rijdt vier keer per dag de snelle Allegro.

Voor bijna alle treinen moet gereserveerd worden, behalve voor de lokale stoptreinen. Legitimatie is bij het kaartjes kopen bijna altijd verplicht. Kaartjes kopen in Rusland is, afgezien van een lange rij af en toe, niet lastig. Een beetje Russisch helpt wel. U kunt ook uw kaartje door een Rus (m/v) laten regelen.

Dankzij de voortschrijdende ICT, kunt u nu ook via diverse websites, onder andere van de Russische spoorwegen, een Russisch kaartje kopen, of een reis van en naar (West-) Europa boeken. Ook Oekraïense kaartjes zijn online verkrijgbaar.

Alhoewel de prijzen de laatste jaren nogal zijn gestegen, zijn de kaartjes voor zowel de lange afstandtreinen als de lokale treinen zijn naar Nederlandse maatstaven goedkoop. Prijzen hangen voornamelijk af van het type trein en het seizoen waarin u reist.

In Rusland, Oekraïne, Wit-Rusland en Moldavië rijden er veel bussen rond, als aanvulling op het niet al te dichte spoorwegnet. Er is zowel lokaal vervoer, als lange afstandsbussen. Meestal is een busreis duurder als de trein, maar de kwaliteit van de bus waarmee u reist, kan nogal wisselen. Lokaal zijn er bus, metro en tram en de typische ´marshrutka`, snellere en duurdere taxibusjes, die alleen stoppen voor in- of uitstappen.
Er zijn een aantal lange afstandsbusmaatschappijen die in een enkel geval ook hun kaartjes online aanbieden.

Tips

Mijd Moskou en Sint-Petersburg: te duur, te druk en te toeristisch. Wie toch wil kiezen: Sint-Petersburg is cultureel, historisch en architectonisch interessanter. Naast de onvolprezen Hermitage valt er nog veel meer te zien. Er is een uitgebreid tramnet.

Wit-Rusland is nog vrijwel onontdekt door Nederlandse toeristen.  Met name de grensstad Brest is best interessant. Doordat deze stad tot 1939 in Poolse handen was, is de stad minder Sovjet getint. Belangrijkste attractie is het fort waar in 1941 een heroïsche strijd plaatsvond tussen het Rode Leger en de binnenvallende Duitsers. Ook het met de bus vanuit Brest bereikbare oerbos Belavezjskaja Pusjtsja is een bezoek waard.

Brest is bereikbaar met de treinen tussen Warschau en Moskou en met de regionale boemel vanuit Terespol.

Als u dan toch naar Oekraine wilt, ga naar Lviv. Deze stad doet al jaren haar best om er niet als ex-Sovjet.Unie uit te zien. Dit is mede te danken aan het Oostenrijkse/Poolse verleden tot de 2e Wereldoorlog. Daardoor is en blijft het een zeer Westeuropese stad.

Internet

Russische spoorwegen: www.eng.rzd.ru (Engels).
Oekrainse spoorwegen: www.uz.gov.ua (Oekrains en Russisch).
Busvervoer Oekraine: en.autolux.ua, www.gunsel.ua, www.ukrbus.com (Oekrains/Russisch en soms Engels)
Wit-Rusland: www.rw.by
Moldavië; http://www.railway.md/en/ (trein) http://www.autogara.md/ (bus)

Treinplanner voor (bijna) de hele ex-Sovjetunie: www.poezda.net/en/


(Datum update: 24-12-2015)


Slowakije

Reizen naar

Een reis naar Slowakije begint of eindigt vanuit Wenen of vanuit Praag.
Vanuit Wenen (zie Oostenrijk) rijden ieder uur treinen naar Bratislava, waar u kunt overstappen op de treinen naar de rest van het land, onder andere op de Intercity naar Kosice. Ook kunt u eventueel per (snelle) boot vanuit Wenen Bratislava bereiken.

U kunt ook met dagtreinen naar Praag reizen (zie Tsjechië) en van daar met de frequente dagtrein naar Bratislava en Žilina, of de nachttrein verder naar onder meer Košice, Zvolen, Poprad of Banská Bystrica.
De dag- en nachttrein tussen Berlijn, Praag en Boedapest doen ook Bratislava aan.
Ook kunt u per bus naar Slowakije reizen. De verbindingen met Tsjechië en Oostenrijk zijn frequent, maar ook vanuit Duitsland zijn er enkele verbindingen, met onder andere Slovaklines.


Reizen in

In Slowakije bestaan de SuperCity (SC), InterCity (IC), de Express, de Rychlík, de interregionale lange afstandstrein en de Zrýchlený vlak (Zr) en regionale (stop)treinen.
De SC en IC rijden voornamelijk tussen de hoofdstad Bratislava en Kosice, Zilina, en het Tatra gebergte.
Regiojet (zie ook Tsjechië) heeft zich intussen gemeld tussen Bratislava en Kosice, waar ze zich bij tijd en wijle gedraagt als een echte prijsvechter.

Leo Express rijdt vanuit Tsjechië naar Zilina en Kosice.

Voor de IC- en lange afstandstreinen dient gereserveerd te worden; dit staat aangegeven in de dienstregeling.

De Slowaakse spoorwegmaatschappij ZSSK hanteert een prijssysteem dat wel lijkt op dat van de Tsjechische CD, met andere benamingen. Kaartjes kunnen tot 60 dagen van te voren gekocht worden, dit kan ook via Internet. Internetkaartjes zijn 5% goedkoper en ook vroeg boeken levert voordeel op.


Sinds vorig jaar kunnen studenten en gepensioneerden in Slowakije (niet er buiten!) gratis met de trein (behalve de IC). Hier zijn wel een aantal voorwaarden aan verbonden. Zo moet de reiziger zich registreren en krijgen ze een aparte ID-kaart. Ook moet er voor €0,- een kaartje gekocht worden, dit omdat voor iedere trein een beperkt aantal gratis kaartjes te koop is. Mochten de kaartjes uitverkocht zijn, dan kan altijd met 50% korting gereisd worden. De regeling geldt ook voor inwoners van de EU.

Voor de reizigers die hier niet onder vallen is er de Klassik Railplus. Ook dit land kent een groepskorting, de Skupina waarbij voor groepen van meer dan zes personen kortingen tot 60% mogelijk zijn. Wel is een namenlijst nodig. Groepen onder de zes personen krijgen nog 25% korting.

De Slowaakse Kilometerbank en het goedkope dagretour zijn komen te vervallen, maar met een RailPlus-kaart kan 25% korting op binnenlandse kaartjes verkregen worden. Daarnaast is er een korting van 15% voor reizen tot 60 kilometer in regionale treinen.

In Slowakije zijn er een aantal particuliere busmaatschappijen die het lange afstands busvervoer verzorgen. Vooral op plekken waar geen trein rijdt, is de bus een snel, goedkoop en comfortabel alternatief. De
Slovenská autobusová doprava (SAD) is er voor het regionale en lokale busvervoer, en bedient de kleinere steden, dorpen en gehuchten.


Tips

Mooie bergtrajecten zijn er in de Hoge en Lage Tatra. In de Hoge Tatra geldt een apart tarief, doorgaande kaartjes verkrijgbaar. Ook kaartjes in de trein te koop (4 euro).

Ook mooi: Vrútky–Banská-Bystrica dwars door de Turčianska Kotlina, Humenné–Prešov en Jesenské–Brezno langs de rivier de Rimavá.

Vanuit Košice kunt u voor meerdere dagen mooie dagtripjes in de wijde omgeving plannen. B.v. naar de Hoge Tatra, naar de laagvlakte (Vihorlat), naar de houten kerkjes in Bardejov en naar het Hongaarse Miskolc. Košice zelf kent een prachtige 'miniatuur'-spoorlijn dwars door het park.

Blijft u maximaal vier dagen in Slowakije? Een vierdaags retour Wenen - Bratislava kost €16,-.


Internet

De Slowaakse spoorwegmaatschappijen: www.slovakrail.sk/en,. http://www.regiojet.sk/

Busvervoer: http://www.slovaklines.sk/main-page.html

Reisplanner (trein en bus): http://cp.atlas.sk/vlakbus/spojenie/


(Datum update: 25-12-2015)

Spanje

Reizen naar

Spanje

Er is momenteel één directe TGV Parijs–Barcelona vanuit Nederland te halen, en één weer terug; in de zomer twee. Wie hier niet genoeg aan heeft zal creatief moeten overstappen in Brussel en/of Frankrijk.

Tussen Parijs en Noordwest-Spanje moet men vanwege de afwijkende Iberische spoorbreedte overstappen (heen in Irún, terug in Hendaye); medio 2017 verbeteren enkele aansluitingen dankzij de opening van de HSL naar Bordeaux. Oostelijk daarvan gaan avontuurlijker alternatieven via Canfranc (bus aan de Franse kant), Andorra (per snelbus verbonden met de hoofdstations van Toulouse, Barcelona en Lleida), Latour-de-Carol, of Portbou aan de kust boven Barcelona; de nachttrein Parijs–Portbou schijnt gered te zijn. De verbinding via Latour-de-Carol is niet terug te vinden op de nationale of internationale reisplanners (behoudens de Parijse nachttrein ), maar alleen zichtbaar op de reisplanners/websites voor lokale treinen (TER en Renfe Cercanías). Aansluitingen zijn in het algemeen zodanig dat slechts Baskenland, de Pyreneeën en Barcelona zonder overnachting vanuit Nederland bereikt kunnen worden.

Reizen in

Spanje is een groot leeg land met een dozijn dichtbevolkte gebieden aan de kust en rond Madrid. In die agglomeraties rijden frequente voorstadstreinen (tweede klas) met een zonetarief: in Catalonië Rodalies, elders Cercanías. Rond Barcelona, Madrid, Oviedo/Gijón en in Baskenland zijn er uiteenlopende integratievormen met stads- en streekvervoer en regionaal spoor, en bestaan er dag- en weekpassen en/of meerrittenkaarten. Andere kaartjes moeten vooraf gevalideerd worden en zijn vanaf dat moment een paar uur geldig.

Verbindingen buiten en tussen de agglomeraties zijn door de geografie (bergen, leegte) en politiek (asfalt eerst) traditioneel langzaam en laagfrequent, al maakt het uitzicht veel goed in ruige gebieden als de Pyreneeën, in het noordwesten (deels smalspoor), in oost-Andalusië en langs de oostkust.

Dat beeld is doorbroken door de AVE en de voordeliger Avant op de goedlopende hoge-snelheids-assen Perpignan–Barcelona–Madrid–Sevilla/Málaga en Zamora/León–Madrid–Valencia/Alicante (met zijtakken). Er rijden er ook AVE's langs Madrid zonder er te stoppen, zoals Barcelona–Malaga, Barcelona–Sevilla, Valencia-Sevilla. De meeste andere lange-afstandstreinen (Alvia, Euromed) rijden een deel van de rit op hoge-snelheidsspoor en benaderen de AVE ook qua comfort. Voor al deze treinen is reserveren verplicht en biedt vroeg boeken de meeste kans op korting; meestal geldt er een toeslag voor Interrail. Het ticket bevat een code waarmee men een gratis kaartje kan halen bij loket of automaat voor vóór- en natransport per Cercanías. Voor de lange-afstandstreinen moet men rekening houden met een incheckbalie en veiligheidscontrole van de bagage, die gelukkig niet veel tijd neemt. Bij een overstap naar een andere lange-afstandstrein moet dat opnieuw.

Ook veel regionale treinen (alleen tweede klas) bieden op daartoe geschikte lijnen snelheid en comfort, tot en met verplichte reservering in de interregio-achtige MD; vooral Regional en Regional Exprés zijn goedkoper dan in  Frankrijk. Kaartjes voor regionale treinen zonder reservering gelden alleen in de eerstvolgende trein! Dat voorkomt wel dat je tegen verkeerd tarief reist. Recht op onderbreking van de reis bestaat niet. Alle treinen hebben trouwens airconditioning.

Advies: Kies de beste verbinding, koop losse kaartjes, en vergeet Interrail. Dan kun je ook eens met de lange-afstandsbus (autocar), bijv.: Granada–Alacant/Murcia (snijdt een hoek af, uren sneller dan de trein); Irún–Gijón (als aanvulling op het smalspoor langs de noordkust). Of met regionaal (smal)spoor: EuskoTren (Baskisch, vanaf Hendaye SNCF), FGC (Catalaans, met de beroemde tandradlijnen naar Núria en Montserrat), FGV (Valenciaans). Deze maatschappijen accepteren geen Interrail, behalve FGC die korting geeft.

De gemengde systemen in Baskenland, Cantabrië en Asturië doen bijna Zwitsers aan. De diensten van smalspoormaatschappij Feve zijn overgenomen door Renfe, maar er geldt een korting van 50% met Interrail.

De Renfe Spain Pass is een optie voor wie veel, ver en flexibel wil reizen: een virtueel abonnement die op de Renfe website te koop is voor 4, 6, 8, 10 of 12 reizen op alle lange-afstands- én regionale treinen zonder beperkingen of toeslagen (m.u.v. ligplaatsen). De pass is geldig tot 6 maanden na aankoop en één maand na het eerste gebruik. Het is handig om de pass af te drukken en zo bij het loket zonder kosten een reservering te halen. Het is ook mogelijk te reserveren via internet met het nummer van de abonnement. Prijsindicatie: 30-40 euro per dag. (zie Renfe Spain Pass)

Behoudens zo vroeg mogelijk boeken zijn er weinig andere middelen om voordelig met de hogesnelheidstreinen te reizen. Goedkope internet-tickets moeten minimaal 14 dagen van te voren geboekt worden en zijn niet inwisselbaar. Er is een korting van 10 tot 20% op retours.

Tips

  • Voor wie niet diep Spanje in wil, hebben de Pyreneeën al heel wat te bieden. Het VVV van Ribes de Freser geeft een uitgebreide set wandelingen in de prachtige omgeving uit, combineerbaar met diverse treinritten. Hogerop in de grensdriehoek Latour-de-Carol/Bourg-Madame/Puigcerdà zijn soortgelijke mogelijkheden te vinden. Het OV van, naar en binnen Andorra is de laatste jaren met sprongen verbeterd, vooral aan de Spaanse kant, maar ook de verbindingen met de hoger gelegen dorpen binnen Andorra.
  • Een bijzondere ervaring is de Trenhotel (hoteltrein) Lusitania tussen Madrid en Lissabon, of de Sur Expreso van Irún naar Lissabon. Trenhotel staat voor ouderwetse luxe: comfortabele kamers met douche en wc, en uitstekende service. De fameuze restauratiewagen is helaas afgeschaft; er rijdt slechts een barrijtuig mee. Het is niet goedkoop (reserveer Gran Clase), maar bedenk dat je een hotelovernachting bespaart. (Tip van Aad Termorshuizen).
  • Vanuit Barcelona is het beroemde klooster op de berg Montserrat gemakkelijk te bereiken door gebruik te maken van de regionale spoorweglijn van de FGC (vanaf Plaça de Espanya), die een hierop aansluitende tandradspoorweg exploiteert naar het klooster.
  • Ten noorden van Madrid ligt het Sierra de Guadarrama gebergte met toppen boven de 2000 meter. Deze is bereikbaar met een metersporige berglijn, Cercedilla–Cotos, die deel uitmaakt van het Madrileense voorstadnet als lijn C-9.
  • Om de dure Avant-trein met verplichte reservering naar Toledo te vermijden, kan men net als de meeste Spanjaarden de snelbus Madrid–Toledo nemen. Toledo is tot op heden de enige stad in Spanje die uitsluitend aan een hogesnelheidslijn ligt.
  • Liefhebbers van smalspoorlijnen in een ruige omgeving en prachtig landschap kunnen een lange smalspoor-treinrit maken van León naar Bilbao (of omgekeerd). Een rit van ruim zeven uur!
  • De stad Granada is helaas wegens langdurige werkzaamheden vrijwel onbereikbaar per trein. Renfe zet bussen in (van/naar Antequera-Santa Ana); wie geen zin heeft in de overstap kan beter de hele rit per lange-afstandsbus maken.
  • Nieuw: Voor ruim 15 euro is op de grote stations in Galicië de Galicia Rail Pass te koop voor wie per lange-afstandstrein aangekomen is of op vertoon van de “Compostela” (pelgrimsbewijs). De pas biedt drie aaneengesloten dagen (van oktober tot mei alleen vrijdag–zondag) onbeperkt treinvervoer binnen Galicië, van HSL tot smalspoor. Wel moet elke rit bevestigd worden.

Internet

De Spaanse nationale spoorwegmaatschappij: www.renfe.com (minder erg dan voorheen maar nog steeds geen tabellen; boeken vereist een dubbele achternaam). Andere vervoersmaatschappijen: www.euskotren.es,  www.fgc.net, www.fgv.es, www.movelia.es (samenwerkende autocares).

In Catalonië en het Baskenland hebben de regionale overheden hun verantwoordelijkheid genomen en regionale reisplanners geïntroduceerd: www.rodaliesdecatalunya.cat en moveuskadi.com.

Een Nederlandstalige site over het OV in Spanje (en Portugal): mmverst.home.xs4all.nl


(Bijgewerkt januari 2017)

Tsjechië

Reizen naar

De malaise bij de internationale nachttreinen heeft er voor gezorgd dat de rechtstreekse nachttrein van Amsterdam via Arnhem naar Praag.niet meer rijdt vanuit Nederland. Deze vertrekt nu vanuit Keulen, maar afhankelijk van waar u woont, kunt u ook de instapopties via Enschede (Dortmund), of Venlo (Düsseldorf, Hamm) kiezen.

Overdag reist u bijv. via Hengelo en Hannover naar Berlijn, vandaar rijdt de Eurocity naar Praag en Brno. Vanuit Dresden rijdt er ook een trein naar Liberec. Westelijk Bohemen is te bereiken via Nürnberg: van daar met de RegionalExpress naar Marktredwitz/Cheb en Plzeň. DB onderhoudt ook een busdienst tussen Nürnberg en Praag. Er is ook een nachttrein Frankfurt- Dresden- Praag. Vanuit Praag zijn er snelle treinen naar Moravië (Brno, Česká Třebová, Olomouc, Ostrava) en naar Bratislava (Slowakije). Zuid-Moravië is vrij goedkoop te bereiken vanuit Wenen (zie Oostenrijk) en daar overstappen richting Břeclav, Brno.
In alle bovenstaande varianten kunt u vaak het beste een kaartje tot de grens kopen en van daaruit met binnenlandse kaartjes/aanbiedingen werken.

Ook met de lange afstandsbus is Tsjechië bereikbaar. Behalve Eurolines, verzorgt ook Regiojet/Students Agency vanuit Amsterdam, Breda, Rotterdam, Eindhoven en Venlo een verbinding met Praag.

Reizen in

In Tsjechië rijden SuperCity’s of Pendolino (tussen Praag en Wenen en Ostrava), EC’s, een enkele IC, de  Express, en de Rychlik (R, sneltrein), Spěšný vlak (Sp) en Osobni Vlak (Os), de regionale snel- en stoptreinen en boemels). Tussen Praag en Ostrava zijn ook RegioJet en LEO Express actief, compleet met drankje en Wifi, maar met eigen kaartjes, voorwaarden en verplichte reservering.

Voor de SC-treinen is er een verplichte reservering; de prijs hangt af van de verwachte drukte, en het soort trein.

Plekken die geen goede treinverbinding hebben, zijn door het uitstekende busnet goed bereikbaar. In sommige gevallen is de bus zelfs sneller en goedkoper.

Treinkaartjes kunnen aan het loket, maar ook online gekocht worden. Online kopen levert extra koritng op, en vooral voor internationale kaartjes kan dit voordelig zijn. Voorbeeld is het SporoTiket Česko of hetVčasná jízdenka Česko. Dit is geldig voor een bepaalde dag en een bepaalde route, en is goedkoper naarmate eerder aangeschaft. Het elektronische kaartje moet een dag van te voren voor een gewoon kaartje worden ingewisseld. Retourkaartjes (twee dagen geldig), de zpáteční sleva’ leveren 5% korting op.
Een actiekaartje of
Akční jízdenka kan op een bepaalde dag en een bepaald traject 50% korting op een retourtje opleveren.

Daarnaast zijn er goedkope netkaarten voor een dag (579 CZK, € 21,50 voor 1 persoon) te koop. Netkaarten voor een bepaalde Tsjechische regio zijn er vanaf CZK 150 (€ 5,50).

De In Karta is een kaart die ca. 25% korting geeft op binnenlandse reizen en op reizen naar Slowakije, en ook op de Včasná jízdenka Česko. Ze kost 990 Tsjechische kronen (€ 37), is drie jaar geldig en is lonend bij 400 reiskilometer per jaar.

Voor wie veel reizen onder de 100 km maakt, is de In Karta de beste optie. Er zijn ook speciale In Karta’s voor senioren en jongeren onder de 26 jaar, varianten voor drie maanden (190 CZK, € 7,-) en een jaar (450 CZK, € 16,50). Inmiddels zijn er ook In Karta´s die 50 en 100% korting geven, maar deze zijn fors duurder.

Met de Kilometerbank kunnen maximaal drie volwassenen van boven de 15 jaar (tegelijk) 2000 km reizen. Deze kost 2200 CZK (ca. € 81,50) en is zes maanden geldig en er hoeven geen toeslagen betaald te worden. De conducteur (beslist niet de reiziger!) schrijft het aantal kilometers af (minimaal 100, maximaal 400). U kunt met de Kilometerbank ook van/naar grenspunten reizen.

Ook een manier om geld te besparen is de "skupinová sleva", de groepskorting. Als twee of meer mensen samen reizen, krijgt de 2e persoon 25% korting. De rest, tot maximaal 30 personen , krijgt 50% reductie. Kosten voor een dagkaart 550 CZK (€20,-) Er is ook een weekend variant, onbeperkt geldig voor twee volwassenen en maximaal drie kinderen, zowel landelijk (650 CZK, €24,-), dan wel gebonden aan een bepaalde Tsjechische regio (ca. 300 CZK).
Voor senioren boven de 60 jaar bestaat er de mogelijkheid voor 25% korting. Senioren boven de 70 kunnen met hun kaart zelfs gratis in de regionale treinen, en met 50% korting in andere treinen. Een speciale kaart met foto is wel vereist, deze kost 50 CZK (€2,-)
Voor een uitgebreider overzicht van alle Tsjechische spooraanbiedingen zie:
http://www.cd.cz/en/vnitrostatni-cestovani/jizdenka/default.htm


Het Duitse Schönes-Wochenende-Ticket is geldig tot de Tsjechische stations nabij de Duitse grens, alleen in lokale en sneltreinen (Os, Sp, R en Ex); voor door de week is er het bij de DB verkrijgbare Bayern-Böhmen-Ticket (€26,- voor de eerste persoon, € 5,60 p.p. voor max. 4 medereizigers), geldig vanaf 9 uur 's morgens. Vergelijkbaar qua prijs en voorwaarden is het Sachsen-Böhmen-Ticket. Voor de vervoersregio Dresden en de aangrenzende regio Usti nad Labem, is er het Elbe-Labe Ticket. Dit kost €16,50 per persoon, of €33,- (tot 5 personen).

Er zijn ook diverse speciale kaartjes en aanbiedingen voor de lokale treinen die tussen Tsjechië, Polen, Oostenrijk en Slowakije rijden. Voorbeelden zijn de ZVON-treinen in de driehoek Tsjechië-Polen-Duitsland, die één tarief/kaartje hebben, en de Skupinová víkendová ízdenka+Německo. Dit is een dagkaart voor vijf personen waarvan max. twee boven de 15 jaar, geldig in het weekend. Ongelimiteerd reizen door Tsjechië en de Duitse grensregio’s kost 750 CZK (€ 28). Regiokaartjes zijn er vanaf 325 CZK (€ 12).

Meer mogelijkheden staan op de website van de Tsjechische Spoorwegen.

In Tsjechië zijn er inmiddels allerlei particuliere busmaatschappijen die het busvervoer verzorgen. Vooral op plekken waar geen trein rijdt, is de bus een snel, goedkoop en comfortabel alternatief. De aloude CSAD heeft zich gespecialiseerd in het regionale en lokale busvervoer, en bedienen de kleinere steden, dorpen en gehuchten.


Tips

Prachtige steden zijn Karlovy Vary en Mariánské Lázně. Er zijn veel kuuroorden in dit westelijke gedeelte van Tsjechië. De twee steden zijn verbonden met een mooie spoorlijn.

Prachtige natuurgebieden zijn ondermeer het Reuzengebergte (Krkonoše) ten noorden van Liberec, het Oudvadergebergte ten noordwesten van Ostrava, (Noordoost-Moravië). Zoek je het niet zo ver in Tsjechië, dan biedt de omgeving van Louny (ten noordwesten van Praag) ook veel rust en idylle. Al deze regio's zijn goed met de trein te bereiken.


Internet

De website van de Tsjechische spoorwegmaatschappij ČD: www.cd.cz (Tsjechisch/Engels). De kortingspagina (Engels):http://www.cd.cz/en/vnitrostatni-cestovani/jizdenka/default.htm

Leo Express: www.le.cz

RegioJet: www.regiojet.cz

Busvervoer naar Tsjechië: https://jizdenky.studentagency.cz/?0/

Busvervoer Tsjechië: www.csadbus.cz/  /  www.stuedentagency.cz/ / www.tourbus.cz

Landelijke reisplanner (trein en bus): www.vlak-bus.cz


(Datum update: 25-12-2015)