Terug naar hoofdinhoud
Column

Baanvakkers

Door Willem Stegeman

Editie 3, 2026

Ik reis al jaren bijna dagelijks met de trein, kom uit een spoorfamilie en dacht de meeste spoortermen wel te kennen. Tot ik onlangs een nieuw woord hoorde: baanvakkers.

Een baanvakker blijkt een conducteur te zijn die niet verantwoordelijk is voor vertrekprocedures of reisinformatie, maar puur voor kaartcontroles. Ze reizen in groepjes, controleren iedereen en stappen daarna weer uit om een volgend traject te kiezen. Soms wordt zelfs een perron aan beide zijden afgesloten terwijl collega’s de trein doorgaan om alle reizigers te controleren.

Veel baanvakkers zijn daarnaast ook gewoon conducteur. Sommige conducteurs doen liever alles: reizigers informeren, de trein laten vertrekken en verantwoordelijkheid dragen voor de reis.

Het lijkt erop dat er vaker gecontroleerd wordt. Prima wat mij betreft; ik reis altijd met een geldig vervoersbewijs. De meeste reizigers hebben overigens nauwelijks door dat het om een speciaal controleteam gaat. Voor hen is het gewoon ‘de conducteur komt langs’. Alleen het tempo verraadt soms dat hier geen gewone ronde wordt gelopen.

Een conducteur die verantwoordelijk is voor ‘zijn/haar’ trein kijkt misschien anders naar een vergeten check-in dan een controleteam dat puur instapt voor kaartcontrole. Dat is geen kritiek, eerder een verschil in functie.

Ik juich die controles van harte toe. Al was ik iets minder enthousiast toen ik zelf eens in de haast vergat in te checken. Ik presenteerde nog vrij zelfverzekerd mijn kaart, maar kreeg toch een UVB: een Uitstel Van Betaling.

Een andere keer kwam de controle op een heel ander ongelukkig moment. Ik was juist fanatiek bezig punten te verzamelen in een Kruidvat-spelletje op mijn telefoon. Binnen enkele seconden moest ik zoveel mogelijk producten in een winkelmandje slepen.

Helaas bleek de conducteur niet bereid te wachten tot ik klaar was.

Ping… uw tijd is voorbij.