Boemelen naar Scherpenheuvel
Waar men ga langs Vlaamse wegen
Oude hoeve, huis of tronk,
Komt men U, Maria, tegen,
Staat Uw beeltenis te pronk
Lacht ons toe uit lindegroen
Bloemenkrans of blij festoen
Moge 't nimmer hier verand'ren
O gij Lieve Vrouw van Vlaand'ren (bis)
Onze-Lieve-Vrouw van Vlaanderen, August Cuppens (1862-1924), 2e couplet
Editie 1, 2026 | Peter Oosterling
Aan de voet van de Vinkenberg. In ons land zijn ze niet te vinden, getuigenisheuvels; geïsoleerde, erosiebestendige verhogingen in een verder betrekkelijk vlak landschap.
Foto: Peter Oosterling
Ons voornemen om naar Diest in Vlaams-Brabant te gaan riep vragende blikken op. Diest, waar ligt dat? En dat terwijl onze koning ook de titel ‘baron van Diest’ draagt. We vinden dit stadje in de provincie Vlaams-Brabant, te midden van de twee belangrijke bedevaartplaatsen Averbode en Scherpenheuvel. Daartussen ligt een aantrekkelijk gebied om te wandelen.
Infrabel, de Belgische zus van ProRail, legt komend voorjaar de laatste hand aan de modernisering van het station. Zo zijn om het in- en uitstappen te vergemakkelijken de perrons een halve meter verhoogd en is er een nieuwe voetgangersbrug met liften gekomen. Tegelijkertijd heeft de gemeente het stationsplein opnieuw ingericht en kwam er een nieuw busstation. Op weg van station naar het centrum van Diest zien we nog een grote verandering. In het verleden zette de Demer af en toe het stadshart blank, zodat de rivier begin jaren zestig rond de stad werd geleid. Daarmee raakte Diest wel haar kloppende hart kwijt. Proper, maar doods. Twintig jaar terug besloot het gemeentebestuur om de Demer naar de binnenstad terug te halen. De nieuwe Demer volgt haar vroegere loop, waarbij Diest ervoor heeft gezorgd dat wandelen, maar ook wonen aan het water aantrekkelijk is geworden.
Twee wandeldagen - twee heuvels
Ons reisplan bestaat uit twee volle dagen in en rond Diest. Een dag om de stad beter te leren kennen en een dag voor een wandeling naar Averbode, Scherpenheuvel of Zichem.
Voor een kleine stad als Diest zijn er op onze verkenning van het centrum een behoorlijk aantal hoogtemeters te maken. Laten we met de laagste heuvel beginnen, de 20m hoge Burchtheuvel. Na de Franse revolutie werd de beboste heuvel met burcht privébezit en in 1939 aan de stad Diest geschonken. Dit gebeurde met de uitdrukkelijke wens dat het bos werd opengesteld als park, het huidige Stadspark De Warande. Kenners van oude stationsomgevingen in België: de ingangspoort met de vier beelden is afkomstig van het Noordstation in Brussel.
De andere, de Allerheiligenberg, is een klim over de kasseien richting de citadel die regelmatig wordt opgenomen in wielerwedstrijden: over 309m een klim van 21 naar 47m. De wandelaar neemt na de gelijknamige kapel de deze maanden verlichte trap en komt boven misschien de citadelkat wel tegen.
Basiliek van O-L-Vrouw van Scherpenheuvel met klokkentoren van architect Wenceslas Cobergher. De basiliek heeft de vorm van een zevenster en staat symbool voor de zeven vreugden en zeven smarten van Maria.
Foto: Peter Oosterling
Van Begijnhof Diest naar Basiliek Scherpenheuvel
Op de Werelderfgoedlijst staan maar liefst 13 Vlaamse begijnhoven, zoals dat van Diest, dat aan de noordoostelijke kant van de stad ligt. Het werd in 1253 gesticht door Arnold IV, Heer van Diest en gebouwd op drassige grond. Die was stukken goedkoper dan die in de stad zelf. Kom je vanuit de Begijnenstraat dan word je welkom geheten met de tekst Comt in mynen Hof, Myn suster Bruyt, bovenin de in barokstijl opgetrokken toegangspoort uit 1671. Rond 1675 woonden er ongeveer 400 begijnen; de laatste twee vertrokken in 1926.
Na koffie op de Grote Markt wandelen we via de Allerheiligenstraat langs de citadel richting de Demer. Onze wandelroute door de hier betrekkelijke smalle Demervallei draagt de geelrode markering van het bijna 160km-lange streekpad Belgische Hageland. We buigen van de regenrivier af en wandelen verder via de flank van de Vinkenberg. En dan wordt het zo langzamerhand tijd om te besluiten waar onze wandeling zal eindigen. Bij ons vertrek uit Nederland stond de grootse Norbertijnen-abdij van Averbode uit de 12e eeuw bovenaan ons lijstje. Dan moeten we ter hoogte van het Gasthofpad rechtsaf. Of gaan we hier rechtdoor en wandelen we het stadje Zichem binnen? Ooit de woonplaats van de schrijver Ernest Claes. Zijn boek De Witte werd tweemaal verfilmd. Tot slot kunnen we hier linksaf om via de Bredeveldstraat naar Scherpenheuvel te wandelen. Als we op de kaart een licht gebogen lijn vanaf deze weg zien aftakken, besluiten we het fiets- en wandelpad over het tracé van de vroegere spoorlijn 30, Zichem–Scherpenheuvel te volgen.
Waar de zandweg aftakt staat een stalen plaat waarin de woorden ‘t Boemelke zijn gestanst. Het maar 4 km lange zijlijntje – geopend in 1894 – was bedoeld om de vele bedevaartgangers naar Scherpenheuvel te brengen. Al in mei 1957 was het gedaan met het reizigersvervoer. Twee jaar na het einde van het goederenverkeer (1972) werd de lijn opgebroken. De zandweg eindigt bij het vroegere kopstation; linksaf naar de Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel, het grootste bedevaartsoord van België.
298 gulden sterren
Het waren Albrecht van Oostenrijk en Isabella van Spanje die opdracht gaven om zowel de stervormige stad als kerk te ontwerpen. Het koepeldak werd versierd met 298 gulden (gouden) sterren en bij de inwijding offerde Isabella juwelen op de altaartrap, om aan te tonen dat aardse goederen niet het belangrijkst zijn. Nou, die waren trouwens best een probleem. Water bijvoorbeeld kwam eerst helemaal uit Zichem. Later haalde men met een tredmolen water uit een toen 60m diepe put.
Als de avond is gevallen nemen we op de nabijgelegen halte Gemeentehuis de bus naar onze B&B in Diest.
De laagstaande novemberzon kleurt het landschap rondom de Vinkenberg.
Foto: Peter Oosterling
Informatie
Waarheen
Deze Op Verkenning beschrijft een wandeling door en rond Diest van zo’n 9 km en een lijnwandeling van rond de 13 km van Diest station naar Scherpenheuvel via de bedding van de vroegere spoorlijn vanaf Zichem.
OV naar en van Diest en de bus omgeving
Raadpleeg hiervoor volgende website(s):
- nsinternational.com of
- belgiantrain.be/nl
- delijn.be/nl
Overnachten in Diest
B&B De Mout, Grote Markt nr. 10; https://demout.be
Overige informatie
-
- https://visitdiest.be; website met informatie over Diest en haar bezienswaardigheden
- bezoekdemerode.be/aanbod/bezoek-het-begijnhof-van-diest
- groteroutepaden.be/nl/streek-gr-hageland