Iedere reiziger kent het moment: je zit ontspannen in de trein en ineens meldt zich een dringende behoefte die geen uitstel duldt. Gelukkig heeft Nederland het ogenschijnlijk goed voor elkaar: in verreweg de meeste treinen zit een toilet. Grofweg geldt daarbij de vuistregel dat per twee bakken één toilet aanwezig is. Rover heeft hier hard voor moeten vechten, samen met de actiegroep Treinen Met Toiletten. Na enkele jaren van toiletloze sprinters keerde het treintoilet uiteindelijk overal terug. Behalve in RRReis-treinen rond Zutphen, Arnhem en Amersfoort en de treindiensten Almelo–Hardenberg en Dordrecht–Geldermalsen.
Een zitplaats
In Gelderland zijn er daarom afspraken gemaakt om op ieder station een toilet te hebben. Maar ook buiten Gelderland is dit hard nodig. Want gebruik van een treintoilet is lang niet altijd een feest. Er zijn toiletten die uitnodigen tot vluchten in plaats van plaatsnemen. Ik zal u de details besparen — uw eigen fantasie reikt vermoedelijk ver genoeg — maar het verklaart waarom veel reizigers besluiten te wachten tot een tussenstop. Ik stond onlangs in een overvolle trein waarin iemand zich door de menigte wurmde en bij het toilet aangekomen verzuchtte: “Zo, ik heb een zitplaats.” Laat NS het niet horen: zij besloten juist ooit tot toiletloze treinen omdat er zo plek zou komen voor een paar extra zitplaatsen.
Dieren: de deur die soms wel en soms niet opengaat
We beginnen onze reis op station Dieren, dat beschikt over een onbemand toilet met betaalscherm. Tegenwoordig werkt het verrassend goed: pasje ervoor, ‘even geduld’, en binnen twintig seconden zit u waar u wezen moet. Maar dit is een recente verbetering. Lange tijd was het toilet vaker defect dan functionerend, met als vaste boodschap ‘Even geduld’ — waarna er niets gebeurde. Eerlijk is eerlijk: de laatste weken gaat het voorbeeldig.
Dat is fijn, want onbemande toiletten staan niet bekend om hun betrouwbaarheid. Storingen zijn geen uitzondering maar een vast onderdeel van de ervaring. Het meest frustrerend is het moment waarop u dringend moet, correct betaalt, en het scherm vervolgens meldt: ‘Kaart niet herkend.’ Soms moet u drie keer proberen. Opmerkelijk genoeg wordt het bedrag dan wel al één of twee keer afgeschreven. Het geld komt terug — uiteindelijk — maar hoe kan een kaart ‘niet herkend’ worden terwijl het systeem probleemloos incasseert? Het is een typisch OV-raadsel, maar wel een dat zich afspeelt op het moment dat u er het minst behoefte aan heeft.
