Gouden bergen
Utrecht staat niet op zichzelf. In Flevoland noemde Rover de dienstregeling een ‘gatenkaas’ bij de komst van EBS als nieuwe vervoerder. In Twente en de Zaanstreek ging het eveneens mis. Het lijkt een structureel probleem bij concessiewisselingen. In één nacht moet alles ‘over’: bussen, chauffeurs, roosters en software. Dat gebeurt steevast in december, midden in de drukste periode met de slechtste weersomstandigheden. Vooraf zijn er vaak gouden bergen beloofd. Vervoerders winnen aanbestedingen door een enorm aanbod te beloven tegen een scherpe prijs. In de praktijk blijkt dat vaak niet haalbaar door personeelstekorten of trage levering van bussen. Nieuwe vervoerders zien pas op het laatste moment welke personeelsleden er echt overstappen. Vertrekkende vervoerders proberen hun mensen vaak te behouden voor andere regio’s en wanneer dat lukt, heeft de nieuwe vervoerder personeelsgebrek. Tot slot is er nog een grote boosdoener: de politiek eist volledige elektrificatie, maar de infrastructuur (stroomnet en laadpunten) is daar vaak nog niet klaar voor.
De oplossingen van Rover
In plaats van deze chaos simpelweg te accepteren als ‘kinderziektes’, stellen Rover en de reizigersvertegenwoordiging in de regio (de gezamenlijke ROCOV’s) een structureel andere aanpak voor. Dat begint bij de planning: door het begin van een nieuwe concessie te verplaatsen van december naar de vroege zomer, voorkom je dat de opstart samenvalt met barre weersomstandigheden, nieuwe dienstregelingen, pieken in reizigersaantallen en de drukke kerstvakantie.
Om de overgang nog soepeler te maken, zou de overheid eigenaar moeten blijven van de remises en laadpalen. Wanneer de infrastructuur publiek bezit is, kan een vervoerder zich volledig focussen op waar het echt om gaat: goede chauffeurs en een betrouwbare rit. Tot slot heeft de politiek een flinke dosis realiteitszin nodig. Ambitieuze eisen voor volledig elektrisch vervoer zijn prijzenswaardig, maar overheden moeten ook hun verantwoordelijkheid nemen wanneer de netbeheerder simpelweg geen stroom kan leveren.
De weg vooruit
In Utrecht is inmiddels een nieuw rooster ingevoerd met minder dagelijkse buswissels voor chauffeurs. Toch verwacht Transdev pas na de zomer de volledige dienstregeling te kunnen rijden.
Voor de reiziger die maandenlang in de kou heeft gestaan, is het kwaad al geschied. Rover pleit daarom voor ruimhartige compensatieregelingen in de getroffen regio's. Het openbaar vervoer moet een betrouwbaar alternatief zijn voor de auto, geen ‘strategospel’ waarbij je maar moet hopen dat je op je bestemming aankomt.
Als we willen dat de reiziger blijft instappen, moet de focus bij aanbestedingen terug naar de basis: een bus die rijdt, een chauffeur die de weg kent en reisinformatie die klopt. Dat is dan wel geen gouden berg, maar wel een belofte die voor de reiziger juist goud waard is.
